Tribeca Festival: 9/11 हल्ल्यानंतर न्यूयॉर्कच्या पुनरुज्जीवनासाठी सुरू केला चित्रपट महोत्सव; Robert De Niro यांनी सांगितली आठवण

Robert De Niro आणि Jane Rosenthal यांनी 2001 मध्ये घेतला निर्णय; 120 दिवसांत 1,300 स्वयंसेवकांच्या मदतीने उभा राहिला पहिला महोत्सव

Tribeca Festival: न्यूयॉर्क : 11 सप्टेंबर 2001 रोजी झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर न्यूयॉर्कमधील Tribeca परिसर पुन्हा उभा करण्यासाठी अभिनेता Robert De Niro आणि निर्माती Jane Rosenthal यांनी चित्रपट महोत्सव सुरू करण्याचा निर्णय घेतला. या महोत्सवाच्या सुरुवातीच्या काळातील आठवणी De Niro यांनी ‘Tribeca 25’ या माहितीपटाच्या प्रदर्शनापूर्वी झालेल्या कार्यक्रमात सांगितल्या. De Niro यांच्या म्हणण्यानुसार, चित्रपट महोत्सव सुरू करण्याची कल्पना हल्ल्यापूर्वी चर्चेत होती; मात्र 9/11 हल्ल्यानंतर परिसराला पुन्हा उभारी देण्याची गरज निर्माण झाली आणि या कल्पनेला प्रत्यक्ष स्वरूप देण्याचा निर्णय घेण्यात आला.

Jane Rosenthal यांनीही सांगितले की, हल्ल्यामुळे उद्ध्वस्त झालेल्या समुदायासाठी काहीतरी करण्याची गरज त्यांना जाणवत होती. चित्रपट महोत्सव आयोजित करण्याचा पूर्वानुभव दोघांकडेही नव्हता. मात्र चित्रपटाची निर्मिती करता येत असेल, तर काही महिन्यांत चित्रपट महोत्सवही उभा करता येईल, या विचारातून त्यांनी काम सुरू केले. दोघांनी नोव्हेंबर 2001 मध्ये Tribeca Festival ची घोषणा केली. त्यानंतर अवघ्या काही महिन्यांत पहिल्या महोत्सवाची तयारी करण्यात आली. चित्रपट निर्मितीच्या अनुभवातून मिळालेली कार्यपद्धती वापरून त्यांनी आयोजनाचे आव्हान स्वीकारले.

‘Tribeca 25’मध्ये De Niro यांनी त्या काळातील परिस्थितीची तीव्रता सांगताना अवघ्या 120 दिवसांत 1,300 स्वयंसेवक, कोणताही निधी किंवा तयार आराखडा नसताना महोत्सव उभारल्याची आठवण सांगितली. हा उपक्रम केवळ चित्रपटांपुरता मर्यादित नव्हता, तर न्यूयॉर्कच्या डाउनटाउन भागात पुन्हा नागरिकांचे जीवन सुरू करण्याचा प्रयत्न होता, असे त्यांनी स्पष्ट केले. हल्ल्यानंतर चित्रपटगृहांची पाहणी करणे आणि महोत्सवासाठी योग्य ठिकाणे शोधणे हे मोठे आव्हान होते. काही ठिकाणी पाहणी करण्यासाठी सुरक्षिततेच्या विशेष पोशाखांचा वापर करावा लागला, असे Rosenthal यांनी माहितीपटात सांगितले.

9/11 हल्ल्यानंतरचे दिवस आठवताना De Niro यांनी त्या काळातील भयावह वातावरणाचे वर्णन केले. शहरातील विध्वंस त्यांच्या डोळ्यासमोर सतत असल्याने परिस्थितीचे गांभीर्य कायम जाणवत होते, असे त्यांनी सांगितले. पहिला Tribeca Festival 8 मे 2002 रोजी सुरू झाला. या महोत्सवात 10 हजारांहून अधिक प्रवेशिकांमधून निवडलेले 150 चित्रपट प्रदर्शित करण्यात आले. महोत्सवामुळे 1.5 लाखांहून अधिक नागरिक पुन्हा परिसरात आले. Jane Rosenthal यांच्या मते, हा महोत्सव केवळ चित्रपटांचा कार्यक्रम नव्हता. दहशतवादी हल्ल्यानंतर शहराला पुन्हा उभे करण्याच्या सामूहिक प्रयत्नांचा तो एक भाग होता. लोक अडचणींबद्दल किंवा तक्रारींबद्दल बोलू लागले की, ‘डावीकडे पाहा’ असा संदेश देत पुढे जाण्याची प्रेरणा दिली जात होती, असे त्यांनी सांगितले.

पहिल्या महोत्सवासाठी माजी दक्षिण आफ्रिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Nelson Mandela यांना आमंत्रित करण्याची जबाबदारी De Niro यांनी स्वतः घेतली होती. त्यांच्या उपस्थितीमुळे शोकातून पुन्हा सामान्य जीवनाकडे वाटचाल करण्याचा सकारात्मक संदेश मिळेल, असा त्यांचा विश्वास होता. ‘Tribeca 25’ या माहितीपटातून या महोत्सवाचा इतिहास आणि गेल्या दोन दशकांतील प्रवास उलगडला आहे. Robert De Niro, Jane Rosenthal, Martin Scorsese, Bono, Bruce Springsteen, Whoopi Goldberg, Nas, Jon M. Chu, Nia DaCosta आणि Denis Leary यांच्यासह अनेक मान्यवरांच्या मुलाखती आणि संग्रहित दृश्यांचा यात समावेश आहे. गेल्या दोन दशकांत Tribeca Festival हा न्यूयॉर्कमधील प्रमुख सांस्कृतिक कार्यक्रमांपैकी एक बनला आहे. या महोत्सवामुळे शहराला एक अब्ज अमेरिकी डॉलरपेक्षा अधिक आर्थिक परिणाम झाल्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे.

120 दिवसांत उभा राहिला महोत्सव

9/11 हल्ल्यानंतर Robert De Niro आणि Jane Rosenthal यांनी अवघ्या 120 दिवसांत पहिल्या Tribeca Festivalची तयारी केली. या प्रयत्नात सुमारे 1,300 स्वयंसेवक सहभागी झाले होते.

पहिल्या महोत्सवाला मोठा प्रतिसाद

8 मे 2002 रोजी सुरू झालेल्या पहिल्या Tribeca Festivalमध्ये 150 चित्रपट प्रदर्शित करण्यात आले. 10 हजारांहून अधिक प्रवेशिकांमधून या चित्रपटांची निवड करण्यात आली होती आणि 1.5 लाखांहून अधिक नागरिकांनी महोत्सवाला भेट दिली.