Sonali Bendre cancer journey – माझंच शरीर मला वेदना देत होतं तरी त्याच्यावर प्रेम करायला शिकले – सोनाली बेंद्रे

कर्करोगाशी झुंजताना शरीराशी लढण्याऐवजी त्याला समजून घेण्याचा प्रयत्न, कठीण काळात स्वत:ला स्वीकारण्याचा सोनालीचा भावस्पर्शी प्रवास

मुंबई : Sonali Bendre cancer journey – आयुष्य सुंदर असतं, असं आपण म्हणतो. पण जेव्हा अचानक एखादा गंभीर आजार आपल्या आयुष्यात प्रवेश करतो, तेव्हा याच आयुष्याकडे पाहण्याची आपली दृष्टी बदलते. कालपर्यंत सहजपणे पार पडणारा दिवसही आव्हानात्मक वाटू लागतो. शरीर साथ देत नाही, मनात असंख्य प्रश्न निर्माण होतात आणि भविष्याबद्दलची अनिश्चितता सतत सतावत राहते. अशा वेळी स्वत:ला सावरणं, स्वत:वर विश्वास ठेवणं आणि पुन्हा जगण्याची उमेद शोधणं किती कठीण असतं, याची जाणीव कर्करोगाचा सामना केलेल्या प्रत्येक व्यक्तीला असू शकते.
लोकप्रिय अभिनेत्री सोनाली बेंद्रेनेही हा कठीण काळ अनुभवला आहे. मात्र, या प्रवासात तिला केवळ आजाराचा सामना करायला शिकायचं नव्हतं, तर स्वत:च्या शरीराशी असलेलं नातंही नव्याने समजून घ्यायचं होतं. वेदना देणाऱ्या शरीरावर प्रेम कसं करायचं, हा तिच्यासमोरचा मोठा प्रश्न होता. त्याच प्रश्नाचं उत्तर शोधताना तिला आयुष्याकडे पाहण्याची एक वेगळी दृष्टी मिळाली.
‘कोण होणार करोडपती’ या मराठी कार्यक्रमाच्या प्रीमियरमध्ये माधुरी दीक्षितशी संवाद साधताना सोनालीने आपल्या कर्करोगाच्या प्रवासातील ही भावनिक बाजू उलगडली. तिचे विचार केवळ एका अभिनेत्रीच्या वैयक्तिक अनुभवापुरते मर्यादित नाहीत, ते आजार, वेदना आणि स्वत:वर प्रेम करण्याचा अर्थ समजून घेण्याची संधी देतात.

‘मला आजारावर मात करण्यापेक्षा स्वत:ला समजून घ्यायचं होतं’

माधुरीने सोनालीच्या कर्करोगावर मात करण्याच्या धैर्याचं कौतुक केलं. पण सोनालीने या प्रवासाकडे पाहण्याचा आपला वेगळा दृष्टिकोन सांगितला. ती म्हणाली, ”आपण अनेकदा म्हणतो की एखाद्या व्यक्तीने कर्करोगावर मात केली. पण माझ्या बाबतीत सांगायचं झालं, तर त्या काळात माझा उद्देश केवळ या आजारावर मात करण्याचा नव्हता. मला समजून घ्यायचं होतं की माझ्यासोबत हे का घडत आहे आणि या अनुभवातून मला काय शिकता येईल. त्या प्रवासातून मी खूप काही शिकले.”
या शब्दांमध्ये एका कठीण अनुभवाकडे पाहण्याची वेगळी पद्धत दडलेली आहे. संकट आलं की आपण त्यातून लवकरात लवकर बाहेर पडण्याची इच्छा करतो. वेदना संपाव्यात, भीती दूर व्हावी आणि आयुष्य पुन्हा पूर्वीसारखं व्हावं, असं वाटतं. पण कधी कधी त्या प्रवासात स्वत:ला समजून घेणंही तितकंच महत्त्वाचं ठरतं.
सोनालीसाठी कर्करोगाचा काळ हा केवळ शारीरिक वेदनांचा नव्हता. तो स्वत:च्या शरीराकडे, मनाकडे आणि आयुष्याकडे नव्याने पाहण्याचाही काळ होता.

‘जे शरीर मला वेदना देत होतं, त्याच्यावर प्रेम करणं सोपं नव्हतं!’

सोनालीने सांगितलेला सर्वांत हृदयस्पर्शी विचार म्हणजे तिच्या शरीराविषयीचा दृष्टिकोन.
ती म्हणाली, ”जेव्हा आपण म्हणतो की आपण एखाद्या गोष्टीवर मात केली, तेव्हा त्यात कुठेतरी लढाईची भावना असते. पण शेवटी हे आपलं स्वत:चं शरीर आहे. कर्करोगाच्या पेशीही आपल्या शरीरातील पेशीच आहेत. मग आपण स्वत:शीच कसं लढणार? मला माझं शरीर जसं आहे, तसं त्याच्यावर प्रेम कसं करता येईल, हा प्रश्न पडला होता.”
तिच्या या विचारांमागे एक अत्यंत मानवी भावना आहे. आपलं शरीर आजारी पडतं, तेव्हा आपण अनेकदा त्याच्यावर नाराज होतो. जे शरीर कालपर्यंत आपल्याला हवं ते करू देत होतं, तेच शरीर अचानक थकू लागतं. उपचारांमुळे त्रास होतो, दैनंदिन आयुष्य बदलतं आणि स्वत:च्याच शरीरात आपण अस्वस्थ होऊ लागतो. अशा वेळी स्वत:च्या शरीरावर प्रेम करणं किती कठीण असू शकते, याची सोनालीला जाणीव होती.
”माझ्या शरीराने मला खूप वेदना दिल्या होत्या. त्यामुळे त्याच्यावर प्रेम करणं सोपं नव्हतं. पण कदाचित मी त्याच्याशी प्रेमाने वागायला हवं होतं. त्याला समजून घ्यायला हवं होतं. मला वाटतं, माझ्यासाठी हा दृष्टिकोन महत्त्वाचा ठरला,” असा तिच्या अनुभवाचा आशय होता.
विचार करा, ज्या शरीराच्या वेदनांमुळे माणूस थकून जातो, त्याच शरीराला दोष देण्याऐवजी त्याची काळजी घेण्याचा प्रयत्न करणं किती मोठा बदल आहे. स्वत:शीच संघर्ष करण्याऐवजी स्वत:ची बाजू घेणं, स्वत:ला दोष देण्याऐवजी स्वत:ला समजून घेणं, सोनालीच्या अनुभवातून हा विचार समोर येतो.

कर्करोगाने बदललं आयुष्याकडे पाहण्याचं भान

जुलै २०१८ मध्ये सोनालीला गंभीर स्वरूपाच्या मेटास्टॅटिक कर्करोगाचं निदान झालं. तिने ही बातमी सोशल मीडियावरून चाहत्यांना सांगितली. उपचारांसाठी ती न्यूयॉर्कला गेली. त्या काळात तिने आपल्या प्रकृतीविषयी आणि उपचारांच्या अनुभवांविषयी चाहत्यांना माहिती दिली. २०२१ मध्ये तिने कर्करोगमुक्त झाल्याची माहिती दिली.
तिच्या या प्रवासात अनेक कठीण क्षण आले असतील, मात्र प्रत्येक व्यक्तीचा आजाराचा अनुभव वेगळा असतो. सोनालीने स्वत:च्या अनुभवातून सांगितलेली गोष्ट म्हणजे अशा काळात मनाला आधार देणारा दृष्टिकोन किती महत्त्वाचा ठरू शकतो.
कर्करोगासारख्या गंभीर आजारासाठी योग्य वैद्यकीय उपचार आवश्यक असतात. सकारात्मक विचार किंवा स्वत:वर प्रेम केल्याने आजार बरा होतो, असा त्याचा अर्थ नाही. पण उपचारांच्या प्रवासात स्वत:शी ममतेने वागणं, भावनिक आधार स्वीकारणं आणि आपल्या भावनांना समजून घेणं मनाला बळ देऊ शकतं.

स्वत:वर प्रेम करणं म्हणजे नेमकं काय?

सोनालीचा अनुभव आपल्याला स्वत:लाच एक प्रश्न विचारायला लावतो, आपण आपल्या शरीरावर प्रेम करतो, ते केवळ ते निरोगी असतं, सुंदर दिसतं आणि आपल्या अपेक्षांप्रमाणे काम करतं म्हणून? शरीर थकलं, आजारपण आलं किंवा आयुष्याने अनपेक्षित वळण घेतलं, तर आपण स्वत:शी कसं वागतो?
स्वत:वर प्रेम करणं म्हणजे नेहमी आनंदी राहणं नव्हे. दु:ख झालं तर ते नाकारायचं नाही. भीती वाटली तर ती लपवायची नाही. मदतीची गरज भासली तर ती स्वीकारण्यात कमीपणा मानायचा नाही. आणि एखाद्या कठीण दिवशी आपल्याकडून फारसं काही झालं नाही, तरी स्वत:ला दोष देत बसायचं नाही.
कधी कधी स्वत:वर प्रेम करणं म्हणजे स्वत:ला थोडी विश्रांती देणं असतं. कधी ते उपचारांसाठी धैर्याने पुढे जाणं असतं. तर कधी मनातल्या भीतीला जागा देऊनही आशेचा हात न सोडणं असतं.
सोनालीच्या शब्दांचा भावार्थही हाच आहे, आपलं शरीर कठीण काळातून जात असताना त्याच्याशी असलेलं नातं तुटू देऊ नका. त्याला दोष देण्याऐवजी त्याची काळजी घ्या. स्वत:शी कठोर होण्याऐवजी स्वत:ला समजून घ्या.

वेदनांपलीकडेही असतं जगणं

सोनाली बेंद्रे आज पुन्हा अभिनय आणि मनोरंजनविश्वात सक्रिय आहे. मात्र, तिच्या कर्करोगाच्या प्रवासाविषयीचे हे विचार तिच्या चाहत्यांना एका वेगळ्या कारणासाठी स्पर्शून जातात. कारण येथे केवळ प्रसिद्ध अभिनेत्रीची गोष्ट नाही, येथे आहे एका माणसाची स्वत:ला समजून घेण्याची धडपड. तिचा अनुभव प्रत्येकाला स्वत:च्या आयुष्यातील कठीण क्षणांची आठवण करून देऊ शकतो. प्रत्येकाच्या आयुष्यात संकटाचं स्वरूप वेगळं असतं. कोणाला आजाराचा सामना करावा लागतो, कोणाला अपयशाचा, तर कोणाला आयुष्यातील अनपेक्षित बदलांचा. प्रत्येक वेळी उत्तर लगेच मिळेलच असं नाही. प्रत्येक वेदनेमागचा अर्थ समजेलच असंही नाही.

स्वत:वरचं प्रेम मात्र कधीच संपवू नका

पण त्या काळात स्वत:ला एकटं न पाडणं, स्वत:शी प्रेमाने वागणं आणि आवश्यक तेव्हा इतरांची मदत स्वीकारणं महत्त्वाचं आहे.
सोनालीने कर्करोगाच्या काळात स्वत:च्या शरीराकडे पाहण्याची जी नवी दृष्टी सांगितली, ती याच जाणिवेची आठवण करून देते.
कधी कधी आयुष्य आपल्याला अशा वळणावर आणून उभं करतं, जिथे पुढचा रस्ता स्पष्ट दिसत नाही. अशा वेळी स्वत:ला दोष देऊ नका. आपल्या वेदनांना कमी लेखू नका. स्वत:शी कठोर होऊ नका. कारण जगाशी लढताना आपण अनेकदा स्वत:शीही लढत असतो, आणि कधी कधी आपल्याला सर्वांत जास्त गरज असते ती स्वत:च्याच प्रेमाची, समजुतीची आणि साथीची. सोनाली बेंद्रेंच्या अनुभवातून मिळणारा हृदयस्पर्शी संदेश हाच, आयुष्य कठीण झालं, तरी स्वत:वरचं प्रेम मात्र कधीच संपवू नका.

Read About : Sonali Bendre on OTT – ओटीटीमुळे कलाकारांना नवी संधी, सोनालीचं स्पष्ट मत
E-Paper : Punyanagari E-Paper