Florida Shipwreck Treasure : फ्लोरिडाच्या किनाऱ्यावरचा खजिना

Florida Shipwreck Treasure : अनेक वेळा ही जहाजे बुडायची. त्यावरील संपत्तीच्या शोधाचे काम जगभरातील साहसी लोक अजूनही सातत्याने करत असतात. अशाच एका प्रयत्नाला फ्लोरिडा येथे यश मिळाले आणि तीनशे वर्षांपूर्वी बुडालेल्या जहाजातील दहा कोटी रुपयांचे सोने आणि चांदी या शोधकर्त्यांना मिळाली.

भारतात धर्माच्या नावाखाली समुद्र पर्यटनाला बंदी घातली गेली होती, त्याच काळात छोटे युरोपीय देश समुद्रावर राज्य करत होते. त्याद्वारे ते जगात सर्वत्र फिरत होते. सामाजिक, राजकीय, सांस्कृतिक, आर्थिकदृष्ट्या समृद्ध होत होते. त्यातील काळी बाजू म्हणजे काही देश शस्त्रांच्या साहाय्याने तेथील स्थानिक जमातींना गुलाम बनवून त्यांच्यावर राज्य करत होते. तेथे आपल्या वसाहती स्थापन करत होते. त्या देशांतील मनुष्यबळ आणि नैसर्गिक साधनसंपत्ती लुटत होते, ती आपल्या देशात घेऊन जात होते. त्यासाठी मोठमोठ्या जहाजांचा वापर करत होते.

अनेक वेळा ही जहाजे बुडायची. त्यावरील संपत्तीच्या शोधाचे काम जगभरातील साहसी लोक अजूनही सातत्याने करत असतात. अशाच एका प्रयत्नाला फ्लोरिडा येथे यश मिळाले आणि तीनशे वर्षांपूर्वी बुडालेल्या जहाजातील दहा कोटी रुपयांचे सोने आणि चांदी या शोधकर्त्यांना मिळाली.

स्पॅनिश साम्राज्याची सोन्या-चांदीने भरलेली ११ जहाजे फ्लोरिडाच्या पूर्व किनारपट्टीवर बुडाली होती. स्पॅनिश जहाजांचा एक ताफा न्यू वर्ल्डमधून मिळवलेली विविध प्रकारची रत्ने घेऊन स्पेनकडे परत जात होता. या दुर्घटनेत जवळपास १,००० ते १,५०० हून अधिक खलाशांचा मृत्यू झाला होता. या जहाजांना एका चक्रीवादळाचा तडाखा बसला. ही सागरी इतिहासातील सर्वांत मोठ्या आणि जहाजाच्या अपघातांपैकी एक प्रसिद्ध घटना आहे. स्पेनचा राजा फिलिप (पाचवा) हा युद्धांमुळे मोठ्या कर्जात बुडाला होता.

स्पॅनिश खजिन्याला पैशांची तीव्र गरज होती, म्हणूनच न्यू वर्ल्डमधील (अमेरिका खंडातील स्पॅनिश वसाहती) गोळा केलेला प्रचंड खजिना स्पेनला परत नेण्यासाठी दोन वेगवेगळ्या नौदलांचा एकत्र करून एक मोठा ताफा तयार करण्यात आला. या जहाजांवर सोने, चांदी, मौल्यवान हिरे, मोती आणि चिनी मातीची भांडी असा अफाट खजिना लादलेला होता.

हा प्रवास मुळात दोन वर्षे उशिरा सुरू झाला. जहाजे नेमकी चक्रीवादळाच्या धोकादायक काळात समुद्रात उतरली होती. हवाना सोडल्यानंतर सातव्या दिवशी, ३१ जुलै १७१५ रोजी पहाटेच्या सुमारास, फ्लोरिडाच्या किनारपट्टीजवळ (सध्याचे केप कॅनव्हेरॉल आणि फोर्ट पियर्सदरम्यान) या ताफ्याला शक्तिशाली चक्रीवादळाने गाठले. १३० मैल प्रतितास वेगाने वाहणारे वारे आणि चर्चच्या इमारतीएवढ्या उंच लाटांमुळे लाकडी जहाजांचे सांगाडे समुद्रातील खडकांवर आदळून छिन्नविच्छिन्न झाले. यात त्या ताफ्यातील जहाजे उद्ध्वस्त झाली.

त्यांमधील खजिना समुद्रात इतस्तत: विखुरला. फ्लोरिडाच्या ट्रेझर कोस्ट भागात ३०० वर्षांपूर्वी बुडालेल्या या स्पॅनिश ताफ्याच्या अवशेषांतून सुमारे दहा कोटी रुपये किमतीची एक हजारपेक्षा जास्त चांदीची आणि सोन्याची नाणी हस्तगत करण्यात आली, असे या ऐतिहासिक शोधामागील ‘सॅल्व्हेज’ या अवशेष शोधून काढणाऱ्या कंपनीने जाहीर केले आहे. आजही या भागात समुद्राच्या तळाशी आणि किनाऱ्यावर कोट्यवधी रुपयांचा खजिना सापडत असतो.

फ्लोरिडाचा ट्रेझर कोस्ट हा राज्याच्या पूर्वेकडील अटलांटिक किनारपट्टीचा भाग आहे. त्यामध्ये इंडियन रिव्हर, सेंट लुसी आणि मार्टिन काउंटी समाविष्ट आहेत. सन १७१५ च्या खजिना घेऊन जाणाऱ्या स्पॅनिश जहाजांच्या ताफ्याच्या दुर्घटनेतील इतका खजिना तेथे सापडला आहे की त्यामुळेच त्याला हे नाव मिळाले आहे. क्वीन्स ज्वेल्स, एलएलसी या साल्वेज कंपनीच्या प्रसिद्धीपत्रकानुसार, २०२५ च्या उन्हाळी साल्वेज हंगामात कॅप्टन लेविन शेव्हर्स आणि त्यांच्या पथकाने ही शोधमोहीम यशस्वी केली आहे. १७१५ मधील ट्रेझर फ्लीटशी संबंधित अवशेष शोधण्याचे आणि ते बाहेर काढण्याचे अधिकार या कंपनीकडे आहेत.

मिळालेल्या वस्तूंमध्ये रियाल्स म्हणून ओळखली जाणारी १,००० हून अधिक चांदीची नाणी, एस्कुडोस नावाची पाच सोन्याची नाणी आणि सोन्याच्या इतर दुर्मीळ कलाकृतींचा समावेश होता. त्याच स्रोतानुसार असे मानले जाते की, शेकडो वर्षांपूर्वी बोलिव्हिया, मेक्सिको आणि पेरूमध्ये अशी सोन्या-चांदीची नाणी पाडली जात होती. नाण्यांची स्थिती पाहता, ती एकाच पेटीतील किंवा मालाच्या साठ्यातील असावीत. वादळाच्या तडाख्यात जहाजे फुटल्यामुळे ती विखुरली असावीत, असे कंपनीने एका निवेदनात म्हटले आहे.

वाळू आणि समुद्राच्या तळाशी शतकानुशतके विसावलेली ही नाणी, ३१ जुलै १७१५ रोजी एका वादळात बुडालेल्या स्पॅनिश ताफ्यातील प्रचंड संपत्तीचा एक अगदीच छोटासा भाग होती. इतिहासकारांच्या अंदाजानुसार, यात चार हजार कोटी रुपये किमतीचे सोने, चांदी आणि रत्ने होती. यामुळे ही घटना अमेरिकेच्या इतिहासातील सर्वांत मोठ्या सागरी शोकांतिकांपैकी आणि सर्वांत मोठ्या खजिन्यांपैकी एक ठरली आहे. हा शोध केवळ त्या खजिन्यापुरता मर्यादित नाही, तर त्यातून उलगडणाऱ्या कथांशीही संबंधित आहे. प्रत्येक नाणे हा इतिहासाचा एक भाग आहे. स्पॅनिश साम्राज्याच्या सुवर्णकाळात जगलेल्या, काम केलेल्या आणि समुद्रप्रवास केलेल्या लोकांशी जोडणारा तो एक प्रत्यक्ष दुवा आहे. एकाच वेळी अशी एक हजार नाणी सापडणे ही अत्यंत दुर्मीळ आणि असाधारण घटना आहे.

या शोधातील सर्वांत आश्चर्यकारक बाब म्हणजे त्याचा आकार. इतक्या मोठ्या संख्येने चांदीची मोठी नाणी यापूर्वी १९९० च्या हंगामात सापडली होती. या शोधामध्ये सापडलेल्या नाण्यांचा आकार आणि त्यांची उत्तम स्थिती पाहता, ती नाणी कोठे आणि कधी पाडली गेली होती याबद्दल बरीच माहिती मिळू शकेल. यामुळे न्यू वर्ल्डमधील अमेरिकेतील स्पॅनिश वसाहतकालीन नाणकशास्त्राचा एक काळाचा साठा उपलब्ध होईल. हा शोध म्हणजे आपल्या इतिहासाविषयी जाणून घेण्याचा एक मूर्त मार्ग आहे, त्यामुळेच हा खजिना दुर्मीळ आणि असाधारण असा दोन्ही आहे. प्रत्येक नाणे हा इतिहासाचा एक तुकडा आहे. स्पॅनिश साम्राज्याच्या सुवर्णयुगात जगलेल्या, काम केलेल्या आणि समुद्रप्रवास केलेल्या लोकांशी जोडणारा तो एक प्रत्यक्ष दुवा आहे.

नितीन साळुंखे
संपर्क : ९९७५६७०६१२

Read About : Michel Peiry : सीरियल किलर – मिशेल पेरी
E-Paper: Punyanagari E-Paper