The Odyssey – ख्रिस्तोफर नोलन यांच्या चित्रपटात संवाद पुन्हा रेकॉर्ड करण्यास मनाई; मॅट डेमनने सांगितला चित्रीकरणाचा अनुभव

‘द ओडिसी’च्या चित्रीकरणात एडीआर तंत्राचा वापर टाळण्याचा नोलन यांचा नियम; वादळ, समुद्र आणि जहाजावरील आव्हानांमध्ये ध्वनिमुद्रण

लॉस एंजेलिस : The Odyssey हॉलिवूडचे प्रसिद्ध दिग्दर्शक ख्रिस्तोफर नोलन यांच्या चित्रपटांची निर्मिती करण्याची पद्धत इतरांपेक्षा वेगळी मानली जाते. आता अभिनेता मॅट डेमनने नोलन यांच्या ‘द ओडिसी’ चित्रपटाच्या चित्रीकरणादरम्यानचा एक अनोखा नियम उघड केला आहे. नोलन चित्रपटाचे चित्रीकरण पूर्ण झाल्यानंतर कलाकारांना संवाद पुन्हा रेकॉर्ड करण्याची परवानगी देत नाहीत. त्यामुळे प्रत्यक्ष चित्रीकरणाच्या वेळीच संवादांचे स्पष्ट ध्वनिमुद्रण करणे कलाकार आणि ध्वनी पथकासाठी मोठे आव्हान ठरले.

कॅलिफोर्नियातील युनिव्हर्सल सिटी येथे १० नोव्हेंबर रोजी ‘द ओडिसी’च्या विशेष प्रदर्शनानंतर झालेल्या चर्चासत्रात डेमनने हा अनुभव सांगितला. यावेळी त्याच्यासोबत चित्रपटाचे ध्वनी रचनाकार विली डी. बर्टन उपस्थित होते. बर्टन यांनी ‘टेनेट’ (२०२०) पासून नोलन यांच्यासोबत काम केले आहे.

नोलन यांचा एडीआरला नकार

चित्रपटाच्या चित्रीकरणानंतर संवाद पुन्हा ध्वनिमुद्रित करण्याच्या प्रक्रियेला ‘ऑटोमेटेड डायलॉग रिप्लेसमेंट’ (एडीआर) म्हणतात. मूळ चित्रीकरणादरम्यान संवाद स्पष्टपणे रेकॉर्ड झाले नसतील किंवा त्यात सुधारणा करायची असेल, तर कलाकार ध्वनिमुद्रण कक्षात जाऊन पुन्हा संवाद रेकॉर्ड करतात.

मात्र, नोलन यांना ही प्रक्रिया पसंत नाही. ‘द ओडिसी’साठी एकही संवाद पुन्हा रेकॉर्ड करावा लागला नसल्याबद्दल आश्चर्य व्यक्त करत डेमनने बर्टन यांना याचे श्रेय दिले. न्यू मेक्सिकोच्या वाळवंटात खराब हवामान आणि वादळांचा सामना करत चित्रीकरण सुरू असताना संवाद पुन्हा रेकॉर्ड करावे लागतील, असे आपल्याला वाटले होते; मात्र ध्वनी पथकाने प्रत्यक्ष चित्रीकरणातच आवश्यक आवाज टिपल्याचे डेमनने सांगितले.

ध्वनी पथकाची विशेष तयारी

बर्टन यांनी सांगितले की, नोलन यांच्यासोबत ‘टेनेट’वर काम करतानाच त्यांना दिग्दर्शकाची एडीआरबाबतची भूमिका समजली होती. त्यामुळे चित्रीकरणाच्या ठिकाणीच स्वच्छ आणि स्पष्ट आवाज टिपण्यासाठी ध्वनी पथक विशेष तयारी करते. यासाठी सुमारे ३०० ते ४०० फूट लांबीच्या केबल्ससह आवश्यक उपकरणे सोबत ठेवली जातात. चित्रपटातील जहाजावरील दृश्यांचे ध्वनिमुद्रण करणे हेही मोठे आव्हान होते. जहाजाच्या वर सुरू असलेल्या हालचाली आणि दृश्यांचे आवाज टिपण्यासाठी बर्टन यांनी तब्बल दोन महिने जहाजाच्या खालच्या भागात राहून प्रत्यक्ष ध्वनिमुद्रण आणि मिश्रणाचे काम केले.

जहाजावरील सुरक्षेचा अनुभव

चित्रीकरणादरम्यान जहाजाच्या कॅप्टनने सुरक्षेबाबत विशेष सूचना दिल्याची आठवण बर्टन यांनी सांगितली. जहाजावरील प्रत्येक गोष्ट धोकादायक ठरू शकते, असा इशारा कॅप्टनने दिला होता. त्यानंतर नोलन यांनी बर्टन यांना कॅमेऱ्याच्या मागे उभे राहण्यास सांगितले. मात्र, कॅमेरा मागे सरकत गेल्याने त्यांना उभे राहण्यासाठी जागाच उरली नाही. अखेर जहाजाच्या खालच्या भागात जाण्याचा पर्याय सुचवण्यात आला.

पावसाच्या दृश्यांचे चित्रीकरण करतानाही ध्वनी उपकरणांचे संरक्षण करावे लागले. जहाजाच्या खालच्या भागात पाणी शिरत असताना बर्टन यांनी स्वतःच्या रेनकोटचा वापर करून उपकरणे सुरक्षित ठेवली.

आयमॅक्स तंत्रज्ञानाचा महत्त्वाचा टप्पा

‘द ओडिसी’ हा संपूर्ण चित्रपट आयमॅक्स फिल्म कॅमेऱ्यांवर चित्रीत झालेला पहिला पूर्ण लांबीचा चित्रपट ठरल्याचे वृत्तात नमूद आहे. चित्रीकरणादरम्यान कॅमेऱ्यांचा आवाज कमी करण्यासाठी नव्या प्रकारचे कॅमेरे विकसित करण्यात आले. त्यामुळे युरोपमधील विविध ठिकाणी चित्रीकरण करताना उच्च दर्जाचे ध्वनिमुद्रण करणे शक्य झाले. समुद्रातील चित्रीकरणामुळे कलाकार आणि तंत्रज्ञांसमोर अनेक अडचणी आल्या. मात्र, प्रत्येक ठिकाणी निर्माण झालेल्या आव्हानांवर मात करत ध्वनी पथकाने काम पूर्ण केले. बर्टन यांच्या अनुभवावर प्रतिक्रिया देताना डेमनने हे काम कसे शक्य झाले, याचे आश्चर्य व्यक्त केले.

Read About : Suniel Shetty Nanhe Dil Movie – सुनील शेट्टीचा ‘नन्हे दिल’ 20 नोव्हेंबरला चित्रपटगृहात
E-Paper: Punyanagari E-Paper