सरकते जिने, लिफ्टबाबत मुलांच्या सुरक्षेसाठी नवी नियमावली जारी
मुंबई : Maharashtra lift safety rules 2026 लिफ्टमधील अपघातांना आळा घालण्यासह प्रवाशांच्या सुरक्षेला प्राधान्य देण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारने लिफ्ट, सरकते जिने आणि सरकते मार्ग यांच्या वापरासंदर्भात नवीन नियमावली जारी केली आहे. त्यानुसार, १२ वर्षांखालील मुलांना पालकांशिवाय किंवा प्रौढ व्यक्तीसोबत असल्याशिवाय एकट्याने लिफ्टचा वापर करता येणार नाही. मुलांनी एकट्याने लिफ्टचा वापर करू नये, त्यांच्यासोबत पालक किंवा मोठी व्यक्ती असणे आवश्यक असल्याची स्पष्ट सूचना लिफ्टमध्ये प्रदर्शित करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे.
राज्याच्या ऊर्जा विभागाने महाराष्ट्र शासन राजपत्रात ‘महाराष्ट्र उद्वाहने, सरकते जिने व सरकते मार्ग नियम, २०२६’ ही नियमावली प्रसिद्ध केली आहे. नवीन नियमांनुसार, लिफ्टच्या प्रत्येक मजल्यावर तसेच लिफ्टच्या आतील भागात सुरक्षेसंदर्भातील सूचना स्पष्टपणे प्रदर्शित कराव्या लागणार आहेत. त्यामध्ये १२ वर्षांखालील मुलांनी प्रौढ व्यक्तीशिवाय लिफ्टचा वापर करू नये, अशी सूचना अनिवार्य करण्यात आली आहे. तसेच लिफ्टमध्ये प्रवेश करताना आणि बाहेर पडताना मोबाईल फोनचा वापर करण्यास सक्त मनाई असल्याचेही नमूद करण्यात आले आहे.
लिफ्टमध्ये क्षमतेपेक्षा जास्त वजन घेऊन जाण्यास मनाई करण्यात आली असून, लिफ्ट पूर्णपणे थांबल्यानंतर आणि दरवाजे पूर्ण उघडल्यानंतरच प्रवाशांनी आत प्रवेश करावा किंवा बाहेर पडावे, अशा सूचनाही देण्यात आल्या आहेत. लिफ्ट सुरू असताना दरवाजे जबरदस्तीने उघडण्याचा प्रयत्न करू नये, आग लागल्यास लिफ्टचा वापर करू नये आणि आपत्कालीन परिस्थितीत अलार्म बटणाचा वापर करावा, असेही नियमांत स्पष्ट करण्यात आले आहे.
आपत्कालीन कॉलसाठी २४ तास सेवा आवश्यक
लिफ्टच्या सुरक्षेसाठी देखभाल आणि आपत्कालीन सेवांवरही विशेष भर देण्यात आला आहे. लिफ्टची देखभाल करणाऱ्या परवानाधारक कंत्राटदारांकडे तक्रारी आणि आपत्कालीन कॉल स्वीकारण्यासाठी २४ तास, सातही दिवस सेवा उपलब्ध असणे आवश्यक आहे. तसेच प्रत्येक ५० लिफ्ट किंवा सरकत्या जिन्यांच्या देखभालीसाठी किमान एका देखभाल पथकाची तरतूद करण्यात आली आहे.
१. लिफ्ट वापरताना घ्यायची काळजी
- लिफ्टमध्ये क्षमतेपेक्षा जास्त व्यक्तींनी प्रवेश करू नये.
- लिफ्टचे दरवाजे उघडताना किंवा बंद होताना हात, पाय अथवा वस्तू मध्ये घालू नयेत.
- दरवाजे जबरदस्तीने उघडण्याचा किंवा बंद करण्याचा प्रयत्न करू नये.
- लिफ्टमध्ये उड्या मारणे, धावणे किंवा खोड्या करणे टाळावे.
- लिफ्टमध्ये प्रवेश करताना आणि बाहेर पडताना पायऱ्या, उंबरठा व मजल्यातील अंतराकडे लक्ष द्यावे.
- मोबाईलमध्ये लक्ष घालून लिफ्टमध्ये प्रवेश करू नये किंवा बाहेर पडू नये.
२. लहान मुलांच्या सुरक्षेसाठी
- लहान मुलांना शक्यतो प्रौढ व्यक्तीच्या देखरेखीखाली लिफ्ट वापरू द्यावी.
- मुलांना लिफ्टमध्ये एकटे सोडू नये.
- दरवाजाजवळ खेळणे, बटणे वारंवार दाबणे किंवा दरवाजाला टेकून उभे राहणे टाळावे.
- मुलांना लिफ्ट अडकली तर काय करायचे, हे शिकवावे.
- आपत्कालीन बटणाचा वापर कसा करावा, याची माहिती मुलांना द्यावी.
३. लिफ्टमध्ये अडकल्यास काय करावे?
- घाबरून जाऊ नये; शांत राहावे.
- लिफ्टमधील इमर्जन्सी अलार्म किंवा इंटरकॉम बटण दाबावे.
- सुरक्षा रक्षक, लिफ्ट ऑपरेटर किंवा देखभाल कर्मचाऱ्यांशी संपर्क साधावा.
- मोबाईल नेटवर्क उपलब्ध असल्यास बाहेर मदतीसाठी फोन करावा.
- स्वतः दरवाजा उघडण्याचा किंवा लिफ्टमधून बाहेर पडण्याचा प्रयत्न करू नये.
- लिफ्टच्या छतावरून बाहेर पडण्याचा प्रयत्न करू नये.
- मदत येईपर्यंत लिफ्टच्या आतील सुरक्षित जागेत थांबावे.
४. सोसायटी व व्यवस्थापनाने करावयाच्या उपाययोजना
- लिफ्टची नियमित तपासणी व देखभाल अधिकृत तंत्रज्ञांकडून करावी.
- लिफ्टमध्ये आपत्कालीन संपर्क क्रमांक स्पष्टपणे लावावेत.
- अलार्म, इंटरकॉम, ऑटोमॅटिक रेस्क्यू डिव्हाइस (ARD) आणि बॅकअप वीजव्यवस्था कार्यरत ठेवावी.
- लिफ्टच्या क्षमतेची मर्यादा दर्शविणारा फलक लावावा.
- लिफ्टमध्ये सीसीटीव्ही, पुरेशी प्रकाशव्यवस्था आणि वायुवीजन असावे.
- बिघाड झाल्यास लिफ्ट तातडीने बंद करून दुरुस्ती पूर्ण झाल्यानंतरच सुरू करावी.
- रहिवाशांना लिफ्ट सुरक्षेबाबत वेळोवेळी सूचना द्याव्यात.
५. काय करू नये?
| धोकादायक कृती | सुरक्षित उपाय |
|---|---|
| अडकलेल्या लिफ्टचा दरवाजा स्वतः उघडणे | तंत्रज्ञ किंवा अग्निशमन दलाची मदत घ्या |
| क्षमतेपेक्षा जास्त प्रवासी चढवणे | वजन मर्यादेचे पालन करा |
| लहान मुलांना एकटे सोडणे | प्रौढांच्या देखरेखीखाली वापर |
| दरवाजा बंद होताना अडवणे | दरवाजा पूर्ण उघडण्यासाठी सेन्सरवर अवलंबून न राहता काळजी घ्या |
| बिघडलेली लिफ्ट वापरणे | लिफ्ट बंद ठेवून दुरुस्ती करा |
महत्त्वाचे: लिफ्ट अडकल्यास दरवाजा उघडून स्वतः बाहेर पडणे हा सर्वाधिक धोकादायक प्रकार ठरू शकतो. लिफ्ट दोन मजल्यांच्या मध्ये थांबलेली असताना बाहेर पडण्याचा प्रयत्न केल्यास गंभीर अपघात होऊ शकतो.
Read About : Maharashtra CET 2027 Exam Schedule – पुढील वर्षी 21 सीईटी परीक्षा; 11 अभ्यासक्रमांसाठी दोनदा संधी
E-Paper: Punyanagari E-Paper


Comments
Comments will appear here.
Comments are submitted for administrator moderation before appearing publicly.