जगभरातील सुमारे १,४०० शहरांचा अभ्यास; ८६ टक्के शहरांमध्ये दिवसा, तर ९६ टक्के शहरांमध्ये रात्री जमिनीच्या पृष्ठभागाचे तापमान वाढल्याचे निष्कर्ष.
नवी दिल्ली : Urban Temperature Trends जागतिक तापमानवाढ सुरू असताना काही शहरांमध्ये मात्र दिवसा तापमान घटत असल्याचे चित्र समोर आले आहे. त्यामुळे ग्लोबल वॉर्मिंगमुळे प्रत्येक ठिकाणी सारखीच उष्णता वाढते का, असा प्रश्न उपस्थित झाला आहे. मे २०२६ मध्ये ‘कम्युनिकेशन्स अर्थ अँड एन्व्हायर्नमेंट’मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या संशोधनाने या विसंगतीवर प्रकाश टाकला आहे.
संशोधकांनी २००२ ते २०२१ या कालावधीतील उपग्रह निरीक्षणांच्या आधारे जगभरातील सुमारे १,४०० शहरांचा अभ्यास केला. त्यात ८६ टक्के शहरांमध्ये दिवसा जमिनीच्या पृष्ठभागाचे तापमान वाढल्याचे आढळले. रात्रीच्या वेळी तर ९६ टक्के शहरांमध्ये उष्णता वाढली. असे असताना ३.९ टक्के शहरांमध्ये मात्र दिवसा तापमानात सांख्यिकीयदृष्ट्या महत्त्वपूर्ण घट नोंदवली गेली. रात्रीच्या तापमानातील घट अत्यल्प होती.
कुठे बर्फवृष्टी, तर कुठे उष्णतेचा विक्रम
जानेवारी २०२६ मध्ये जागतिक सरासरी तापमान १२.९५ अंश सेल्सिअस होते. हे १९९१ ते २०२० या सरासरीपेक्षा ०.५१ अंशांनी अधिक होते. तरीही उत्तर गोलार्धातील अनेक भागांत कडाक्याची थंडी पडली. फिनलंडमधील लप्पेनरांटा येथे तापमान उणे ३१.५ अंशांपर्यंत घसरले, तर सायबेरियात उणे ४० अंशांची नोंद झाली. न्यूयॉर्कच्या सेंट्रल पार्कमध्ये एका वादळात सुमारे २९ सेंटीमीटर बर्फ पडला. दुसरीकडे ऑस्ट्रेलियातील रेनमार्क येथे ४९.६ अंश सेल्सिअस तापमान नोंदवले गेले.
भारतामध्ये थंडाव्याची कारणे काय?
भारत, इराण, अफगाणिस्तान आणि ईशान्य चीनमधील काही शहरांमध्ये दिवसा तापमानवाढीचा वेग कमी असल्याचे संशोधन सांगते. काही ठिकाणी घटही दिसली. हवेत तरंगणारे एरोसोल म्हणजे सूक्ष्म कण सूर्यप्रकाश रोखू शकतात. मात्र औद्योगिक उत्सर्जन आणि वाहनांमधून निघणारे प्रदूषक आरोग्यासाठी घातक असतात. वनस्पतींची वाढ, झाडांमुळे मिळणारी सावली आणि बाष्पोत्सर्जन यामुळेही परिसर थंड राहण्यास मदत होते. ढगांचे प्रमाण, जमिनीतील ओलावा, भौगोलिक रचना तसेच एल निनो आणि ला निना यांसारख्या नैसर्गिक हवामान प्रक्रियांचाही स्थानिक तापमानावर प्रभाव पडतो.
थंड शहरांचा अर्थ ग्लोबल वॉर्मिंग संपली असा नाही!
एखाद्या शहरात तापमान घटले म्हणजे जागतिक तापमानवाढ थांबली, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. समुद्राचे वाढते तापमान, समुद्री बर्फाचे वितळणे आणि समुद्रपातळीत होणारी वाढ हे जागतिक तापमानवाढीचे गंभीर संकेत कायम आहेत.
Read About : Cellophane Bees Natural Plastic : मधमाश्या शरीरातून तयार करतात नैसर्गिक प्लास्टिक; मातीत अवघ्या काही महिन्यांत होते विघटन
E-Paper : Punyanagari E-Paper


Comments
Comments will appear here.
Comments are submitted for administrator moderation before appearing publicly.