सूक्ष्म प्रदूषणकण श्वासातून शरीरात जाण्याचा धोका
नवी दिल्ली : Firecracker Smoke and Air Pollution – फटाके फुटले की काही क्षणांत आकाश रंगीबेरंगी होते. आवाज थांबतो, रोषणाई संपते, मात्र त्यातून निर्माण झालेला धूर अनेक तास हवेत तरंगत राहू शकतो. फटाके फोडल्यानंतरही परिसरात धुराचे ढग आणि उग्र वास का जाणवतो? यामागे फटाक्यांमधून बाहेर पडणारे सूक्ष्म प्रदूषणकण आणि रात्रीचे हवामान ही दोन्ही कारणे महत्त्वाची आहेत.
धुरातील सूक्ष्म कण हवेतच का राहतात?
फटाक्यांच्या धुरात पीएम २.५ आणि पीएम १० यांसारखे अतिशय लहान कण असतात. त्यासोबत धातूंचे बारीक कण आणि रासायनिक पदार्थही हवेत मिसळतात. हे कण लगेच जमिनीवर बसत नाहीत. त्यामुळे फटाके फोडणे थांबले तरी हवेतील प्रदूषण लगेच कमी होत नाही.
मंद वारा आणि थंडीचा परिणाम
वाऱ्याचा वेग कमी असेल, तर धूर एका ठिकाणाहून दुसरीकडे पसरू शकत नाही. त्यात अनेक तास फटाके फोडले गेले, तर प्रदूषण हवेत अधिक प्रमाणात साचते. रात्रीच्या वेळी ‘तापमान उलट होणे’ ही स्थितीही निर्माण होऊ शकते. सामान्यत: जमिनीलगतची उबदार हवा वर जाते आणि प्रदूषणकणही सोबत घेऊन जाते. मात्र या स्थितीत जमिनीजवळ थंड हवा आणि तिच्या वर उबदार हवेचा थर तयार होतो. त्यामुळे प्रदूषणकण जमिनीजवळच अडकतात. सूर्यास्तानंतर जमिनीलगतचा हवेचा थर उथळ होतो. परिणामी प्रदूषणकणांना पसरण्यासाठी कमी जागा मिळते. हवेतील ओलावा शोषल्यामुळे काही कण मोठे होतात आणि धूर अधिक दाट दिसतो.
आरोग्यालाही धोका
पीएम २.५ हे सूक्ष्म कण श्वासातून फुफ्फुसांच्या खोल भागापर्यंत पोहोचू शकतात. त्यामुळे डोळ्यांची जळजळ, घशात खवखव, खोकला आणि श्वास घेण्यास त्रास होऊ शकतो. लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि श्वसनाचे आजार असलेल्या व्यक्तींनी विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे.
फटाक्यांचा आवाज काही क्षणांत थांबतो, पण त्यांचे प्रदूषण लगेच संपत नाही. त्यामुळे सणाचा आनंद घेताना आपल्या आरोग्याची आणि हवेच्या गुणवत्तेची काळजी घेणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
E-Paper : Punyanagari E-Paper


Comments
Comments will appear here.
Comments are submitted for administrator moderation before appearing publicly.