Laser Plasma Antenna : स्टार वॉर्समधील लाइटसेबरसारखा लेझर अँटेना विकसित; सॅटेलाइट कम्युनिकेशनमध्ये होणार क्रांती

अमेरिकेतील नॉर्थ कॅरोलिना स्टेट युनिव्हर्सिटीच्या संशोधकांचा अभिनव प्रयोग; हवेत प्लाझ्माचा स्तंभ तयार करून ३० मेगाहर्ट्झ फ्रिक्वेन्सीवर रेडिओ लहरींचे प्रक्षेपण

नॉर्थ कॅरोलिना : Laser Plasma Antenna अमेरिकेतील नॉर्थ कॅरोलिना स्टेट युनिव्हर्सिटीमधील शास्त्रज्ञांनी थेट हवेत अति-तीव्र लेझर सोडून प्लाझ्मा बीम अँटेना विकसित केला आहे. हा अँटेना हुबेहूब प्रसिद्ध सायन्स फिक्शन चित्रपट स्टार वॉर्समधील लाइटसेबरसारखा चमकदार दिसतो आणि हवेतून थेट रेडिओ लहरी प्रक्षेपित करू शकतो. या तंत्रज्ञानामुळे भविष्यातील सॅटेलाइट कम्युनिकेशन आणि अंतराळ मोहिमांचे स्वरूप पूर्णपणे बदलण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

का आहे हा शोध खास?

पारंपरिक अँटेना हे तांबे किंवा इतर विशिष्ट धातूंपासून बनवले जातात, ज्यामुळे त्यांचा आकार आणि लांबी निश्चित असते. मात्र, या नव्या प्रयोगात शास्त्रज्ञांनी हवेतील वायूचे अणू लेझरद्वारे आयोनाइझ करून प्लाझ्माचा एक पातळ आणि चमकदार स्तंभ तयार केला. हा प्लाझ्मा स्तंभ धातूच्या अँटेनासारखाच वीज आणि लहरी वाहून नेण्यास सक्षम आहे. प्रायोगिक चाचणीत या अँटेनाने ३० मेगाहर्ट्झ व्हीएचएफ फ्रिक्वेन्सीवर यशस्वीरीत्या रेडिओ लहरींचे प्रक्षेपण करून दाखवले.

अनेक फ्रिक्वेन्सी एकाच अँटेनात

अँथ्रोपिक आणि इतर विद्यापीठांच्या सहकार्याने झालेल्या या संशोधनातील मुख्य लेखिका प्रिया दर्शनी यांनी सांगितले की, हा अँटेना ट्युनेबल आहे. म्हणजेच, लेझरची पॉवर आणि व्यास बदलून आपण या अँटेनाची लांबी हवी तशी नियंत्रित करू शकतो. यामुळे एकाच अँटेनाचा वापर करून विविध प्रकारच्या रेडिओ फ्रिक्वेन्सीज सहज हाताळता येतील. काम संपल्यावर लेझर बंद करताच हा अँटेना हवेत गायब होतो.

भविष्यातील उपयोग

सध्या अंतराळ मोहिमांमध्ये किंवा उपग्रहांमध्ये जड धातूंचे मेकॅनिकल अँटेना वापरावे लागतात. भविष्यात केवळ एका लेझर डिव्हाइसच्या मदतीने अंतराळात किंवा उपग्रहावर हवे तसे अँटेना तयार करता येतील. यामुळे उपग्रहांचे वजन कमी होईल आणि रडार सिस्टीम तसेच हायस्पीड सॅटेलाइट इंटरनेट क्षेत्राला नवी दिशा मिळेल. लष्करी दळणवळणात शत्रूच्या जॅमिंगपासून वाचण्यासाठीही हा लेझर अँटेना अत्यंत सुरक्षित आणि प्रभावी ठरेल.

Read About : Pain Risk Before Age 55 : वयाच्या ५५ वर्षांपूर्वी शरीरदुखीचा धोका वाढतो? ६१ लाख लोकांचा अभ्यास

E-Paper: Punyanagari E-Paper