Russian Satellite Cosmos 2612 : अवकाशात रशिया-युक्रेनचा उंदरा-मांजराचा खेळ!

रशियाच्या कॉसमॉस-२६१२ उपग्रहाने युक्रेनशी संबंधित ICEYE-X36 उपग्रहाच्या कक्षेजवळ जाण्यासाठी हालचाली केल्याची नोंद; हेरगिरीचा संशय

मॉस्को : Russian Satellite Cosmos 2612 रशियाच्या कॉसमॉस-२६१२ या लष्करी उपग्रहाने युक्रेनच्या लष्कराशी संबंधित व्यावसायिक रडार इमेजिंग उपग्रह ‘आयसीईवायई-एक्स३६’ च्या जवळ पोहोचण्यासाठी कक्षेत बदल केल्याचे समोर आले आहे. या हालचालींमुळे रशिया उपग्रहावर हेरगिरी करण्याचा किंवा त्याच्या कामकाजात हस्तक्षेप करण्याचा प्रयत्न करत आहे का, याबाबत अवकाश सुरक्षा तज्ज्ञानी चिंता व्यक्त केली आहे. मात्र, रशियाचा नेमका हेतू अद्याप स्पष्ट झालेला नाही.

अवकाशातील हालचालींवर लक्ष ठेवणाऱ्या ‘एस २ ए’ यंत्रणेने या घडामोडींची नोंद केली. कक्षीय निरीक्षणानुसार, कॉसमॉस २६१२ ने ३० सप्टेंबरपासून हालचाली सुरू केल्या आणि ऑक्टोबरमध्ये आणखी बदल केले. त्यामुळे त्याची कक्षा ‘आयसीईवायई-एक्स३६’च्या कक्षेशी साधारण जुळली.ॲक्सिओसच्या वृत्तानुसार, १७ ऑक्टोबरला दोन्ही उपग्रहांमधील अंतर सुमारे पाच किलोमीटर होते. त्यानंतर हे अंतर आणखी कमी झाल्याचे काही अंदाज आहेत. मात्र, सार्वजनिक देखरेख माहितीतील अनिश्चिततेमुळे अचूक अंतर सांगणे कठीण आहे.

रडार तंत्रज्ञानामुळे युक्रेनला मदत

फिनलंडमध्ये स्थापन झालेली ‘आयसीईवायई’ कंपनी सिंथेटिक अपर्चर रडार (एसएआर) तंत्रज्ञान वापरते. या उपग्रहांमुळे रात्री तसेच ढगाळ हवामानातही पृथ्वीवरील ठिकाणांची छायाचित्रे मिळतात. सैन्याच्या हालचाली, वाहने आणि महत्त्वाच्या ठिकाणांवरील बदल टिपण्यासाठी हे तंत्रज्ञान उपयुक्त आहे. युक्रेनने ‘आयसीईवायई’च्या उपग्रह छायाचित्रांचा वापर केला आहे; मात्र ‘आयसीईवायई-एक्स३६’ सध्या थेट युक्रेनच्या सैन्याला मदत करत असल्याची स्वतंत्र पुष्टी नाही.

हेरगिरी की उपग्रहविरोधी हल्ला?

दुसऱ्या उपग्रहाच्या कक्षेशी जुळवून जवळ जाण्याच्या प्रक्रियेला ‘रेंडेव्हू अँड प्रॉक्सिमिटी ऑपरेशन्स’ म्हणतात. यातून उपग्रहाची तपासणी, त्याच्या कामात हस्तक्षेप किंवा संभाव्य उपग्रहविरोधी हल्ल्याची तयारी शक्य असू शकते. मात्र, या केवळ शक्यता आहेत. ‘आयसीईवायई-एक्स३६’चे नुकसान झाले किंवा तो निष्क्रिय झाला, अशी सार्वजनिक पुष्टी नाही. या घटनेमुळे आधुनिक युद्धात व्यावसायिक उपग्रहांचे वाढते महत्त्व आणि अवकाशातील भू-राजकीय तणाव अधोरेखित झाला आहे.

Read About : China border tensions in Arunachal Pradesh- चीनच्या कुरापती सुरूच !

E-Paper : Punyanagari E-Paper