AI Image Generation Cost : एआय फोटो बनवण्याची मोठी किंमत; पर्यावरण आणि गोपनीयतेला धोका 2026

डेटा सेंटर्सचा वीज-पाणी वापर आणि वैयक्तिक माहिती, सुरक्षिततेबाबत चिंता

नवी दिल्ली : AI Image Generation Cost आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सच्या मदतीने अवघ्या काही सेकंदांत स्वत:चे प्रगत फोटो, जुन्या आठवणींमधील आभासी चित्रे किंवा व्हिडिओ तयार करण्याची मोठी क्रेझ निर्माण झाली आहे. स्क्रीनवर अतिशय सोपी आणि मोफत वाटणारी ही सुविधा प्रत्यक्षात मात्र अजिबात मोफत नाही. आपण तयार करत असलेल्या प्रत्येक एआय चित्रासाठी आपले पर्यावरण आणि वैयक्तिक गोपनीयता खूप मोठी किंमत चुकवत आहे. एआयच्या एका साध्या क्लिकमागे निसर्गाचा आणि मानवी सुरक्षिततेचा मोठा बळी जात असल्याचे आकडेवारीवरून समोर आले आहे.

पर्यावरणावर होणारा गंभीर परिणाम (भौतिक खर्च)

आपल्याला इंटरनेटवरील गोष्टी केवळ स्क्रीनवर अमूर्त वाटत असल्या, तरी त्यांच्या मागे महाकाय डेटा सेंटर्स रात्रंदिवस काम करत असतात. आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा एजन्सीच्या अहवालानुसार, वर्ष २०२४ मध्ये जगातील डेटा सेंटर्सनी तब्बल ४१५ टेरावॉट-तास विजेचा वापर केला, जो संपूर्ण जगाच्या एकूण वीज वापराच्या १.५ टक्के इतका प्रचंड आहे. नवीन जनरेटिव्ह एआय मॉडेल्सच्या वाढत्या वापरामुळे ही मागणी गेल्या दोन वर्षांत कैक पटीने वाढली आहे.

पाण्याची अथांग हानी

या महाकाय कॉम्प्युटर सर्व्हर्सना रात्रंदिवस थंड ठेवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर पाण्याचा वापर केला जातो. सध्या हे डेटा सेंटर्स दरवर्षी तब्बल ५६० अब्ज लिटर पाणी शोषून घेत आहेत. आयईएच्या अंदाजानुसार, जर हीच गती कायम राहिली तर वर्ष २०३० पर्यंत हा पाणी वापर १,२०० अब्ज लिटर प्रतिवर्ष एवढा जास्त होऊ शकतो. जागतिक पातळीवर जेव्हा अब्जावधी लोक एकापेक्षा अधिक वेळा सतत नवे फोटो आणि व्हिडिओ बनवतात तेव्हा हे पर्यावरणासाठी एका मोठ्या संकटाचे कारण ठरत आहे.

गोपनीयतेला धोका

एआयकडून स्वत:चे काल्पनिक किंवा ऐंशीच्या दशकातील फोटो बनवून घेण्यासाठी युजर्स हौसेने त्यांचे आजचे खरे चेहरे आणि खासगी माहिती एआय कंपन्यांना सोपवत आहेत. हा फोटो आपल्या ओळखीशी जोडलेली अत्यंत संवेदनशील आणि खासगी माहिती आहे. या एआय कंपन्या आपल्या डेटाचा साठा कसा करतात, त्याचा वापर स्वत:च्या पुढील एआय प्रशिक्षणासाठी कसा करतात, याच्या धोरणांमध्ये पारदर्शकता नाही.

मशीनकडे संपूर्ण ताबा

पूर्वी आपण फक्त नाव, ईमेल किंवा लोकेशन इंटरनेटवर शेअर करत होतो. पण आता आपण थेट आपले चेहरे, आवाज, लेखन शैली आणि कल्पना देखील मशीनच्या स्वाधीन करत आहोत, ज्यामुळे सायबर गुन्हेगारांच्या हाती आपली खासगी माहिती लागण्याचा आणि सायबर सुरक्षेला धोका वाढला आहे.

वापर पूर्णपणे थांबवणे आता शक्य नाही

एआय तंत्रज्ञानाचा वापर पूर्णपणे थांबवणे आता शक्य नाही, कारण यामुळे वैद्यकीय, शिक्षण व विज्ञान क्षेत्रात मोठी प्रगती होत आहे. परंतु, ज्याप्रमाणे इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांवर विजेच्या बचतीची स्टार रेटिंग दिलेली असते, त्याचप्रमाणे एआय कंपन्यांनीही त्यांच्या मॉडेलच्या वापरामुळे किती वीज-पाणी खर्च होत आहे आणि युजर्सच्या गोपनीयतेची किती काळजी घेतली जात आहे, याची माहिती पारदर्शकपणे देणे गरजेचे आहे.

Read About: Electric Vehicle Battery Environmental Impact 2026 – इलेक्ट्रिक गाडी पर्यावरण वाचवतेय की जंगलांचा बळी घेतेय? बॅटरीमागचं सत्य

E-Paper : Punyanagari E-Paper