Sanjay Gupta director death – ‘कांटे’चे दिग्दर्शक संजय गुप्ता यांचे 59 व्या वर्षी निधन

स्वयंपाकघरात पडल्याने डोक्याला दुखापत; ‘कांटे’ आणि ‘जिंदा’सारख्या चित्रपटांतून मिळवली ओळख

मुंबई : Sanjay Gupta director death – हिंदी चित्रपटसृष्टीत ॲक्शन, गुन्हेगारी कथानक आणि स्टायलिश सादरीकरणासाठी ओळखले जाणारे दिग्दर्शक संजय गुप्ता यांचे वयाच्या ५९ व्या वर्षी निधन झाल्याचे वृत्त समोर आले आहे. ‘कांटे’, ‘जिंदा’, ‘शूटआउट ॲट लोखंडवाला’ आणि ‘काबिल’ यांसारख्या चित्रपटांमुळे त्यांनी बॉलिवूडमध्ये आपली स्वतंत्र ओळख निर्माण केली होती. त्यांच्या निधनाच्या वृत्ताने हिंदी चित्रपटसृष्टीतील एका वेगळ्या चित्रभाषेच्या दिग्दर्शकाच्या कारकिर्दीचा अंत झाल्याची भावना व्यक्त होत आहे.

प्राप्त माहितीनुसार, गुप्ता हे दुपारी सुमारे २.३० वाजण्याच्या सुमारास घरातील स्वयंपाकघरात पडले. या घटनेत त्यांच्या डोक्याला दुखापत झाली. त्यावेळी त्यांची पत्नी आणि दोन मुलेही घरी उपस्थित होत, मात्र सुरुवातीला नेमके काय घडले, याची कोणालाही जाणीव झाली नाही. घटनेची संपूर्ण परिस्थिती स्पष्ट झालेली नसल्याचेही यावरून दिसते.

संजय दत्तसोबतची गाजलेली जोडी ठरली विशेष

संजय गुप्ता यांच्या दिग्दर्शन कारकिर्दीत अभिनेता संजय दत्तसोबत केलेल्या चित्रपटांना विशेष महत्त्व आहे. या जोडीने प्रेक्षकांसमोर गुन्हेगारीविश्व, संघर्ष, सूड आणि ॲक्शन यांचा मिलाफ असलेल्या कथा आणल्या. ‘कांटे’ (२००२), ‘मुसाफिर’ (२००४), ‘जिंदा’ (२००६) आणि ‘शूटआउट ॲट लोखंडवाला’ (२००७) हे त्यांचे उल्लेखनीय चित्रपट ठरले.

‘कांटे’ हा चित्रपट त्याच्या वेगळ्या मांडणीमुळे आणि ॲक्शनप्रधान कथानकामुळे चर्चेत आला. ‘मुसाफिर’मधूनही गुप्ता यांनी वेगवान घटनाक्रम आणि शैलीदार दृश्यरचनेवर भर दिला. ‘जिंदा’मध्ये त्यांनी रहस्य, हिंसा आणि मानसिक संघर्ष यांचा वापर करत वेगळ्या स्वरूपाची कथा पडद्यावर आणली. या चित्रपटांमधून त्यांची दिग्दर्शनशैली अधिक ठळकपणे समोर आली.

‘शूटआउट ॲट लोखंडवाला’ने गुन्हेगारीपटांना दिली वेगळी मांडणी

संजय गुप्ता यांच्या कारकिर्दीतील महत्त्वाच्या चित्रपटांमध्ये ‘शूटआउट ॲट लोखंडवाला’चा विशेष उल्लेख केला जातो. २००७ मध्ये प्रदर्शित झालेला हा चित्रपट १९९१ मधील मुंबईतील लोखंडवाला कॉम्प्लेक्स येथे घडलेल्या गोळीबाराच्या घटनेवर आधारित होता. या प्रकल्पात गुप्ता यांनी दिग्दर्शक, निर्माता आणि सहलेखक अशा तिन्ही भूमिका पार पाडल्या.

वास्तवातील घटनेवर आधारित कथेला चित्रपटाच्या नाट्यमय स्वरूपात सादर करताना त्यांनी ॲक्शन, तणावपूर्ण प्रसंग आणि शहरी गुन्हेगारीविश्वाचे चित्रण यांना महत्त्व दिले. पुढे २०१३ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘शूटआउट ॲट वडाळा’मधून त्यांनी याच प्रकारच्या कथाविश्वाकडे पुन्हा वळण घेतले. हा चित्रपटही वास्तविक घटनांपासून प्रेरित होता.

‘जज्बा’ आणि ‘काबिल’मधून वेगळ्या विषयांची निवड

गुन्हेगारी आणि ॲक्शनप्रधान चित्रपटांपुरतेच संजय गुप्ता यांचे काम मर्यादित नव्हते. त्यांनी वेगवेगळ्याविषयांवरही चित्रपट केले. ऐश्वर्या राय बच्चनची प्रमुख भूमिका असलेला ‘जज्बा’ (२०१५) आणि ऋतिक रोशन व यामी गौतम यांचा ‘काबिल’ (२०१७) हे त्यांचे महत्त्वाचे चित्रपट होते. ‘काबिल’मध्ये एका दृष्टिहीन व्यक्तीच्या आयुष्यातील संघर्ष आणि सूडाची कथा मांडण्यात आली होती. या चित्रपटात ऋतिक रोशन आणि यामी गौतम यांच्या भूमिका होत्या. ॲक्शन आणि गुन्हेगारी कथानकांसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या गुप्ता यांनी या चित्रपटातून वेगळ्या भावनिक पार्श्वभूमीचा विषय हाताळला.

त्यांच्या अन्य चित्रपटांमध्ये ‘दस कहानियाँ’ (२००७), ‘ॲसिड फॅक्टरी’ (२००९) आणि ‘मुंबई सागा’ (२०२१) यांचा समावेश होता. ‘दस कहानियाँ’ हा अनेक स्वतंत्र कथांचा समावेश असलेला अँथॉलॉजी चित्रपट होता. ‘ॲसिड फॅक्टरी’मधून त्यांनी रहस्य आणि ॲक्शनचा मिलाफ साधण्याचा प्रयत्न केला, तर ‘मुंबई सागा’मध्ये मुंबईतील गुन्हेगारीविश्वाची पार्श्वभूमी पुन्हा केंद्रस्थानी आणली.

दिग्दर्शनाबरोबरच निर्मिती क्षेत्रातही योगदान

संजय गुप्ता यांनी चित्रपटांच्या दिग्दर्शनासोबत निर्मिती क्षेत्रातही काम केले. २००१ मध्ये त्यांनी ‘व्हाइट फेदर फिल्म्स’ या निर्मिती संस्थेची स्थापना केली. या बॅनरअंतर्गत त्यांनी विविध चित्रपटांच्या निर्मितीला हातभार लावला. त्यामुळे त्यांचे काम केवळ दिग्दर्शनापुरते मर्यादित राहिले नाही, तर चित्रपट निर्मितीच्या इतर पैलूंमध्येही त्यांचा सहभाग होता.

त्यांच्या अलीकडील चित्रपटांमध्ये ‘द मिरांडा ब्रदर्स’ (२०२४) आणि ‘विस्फोट’ (२०२४) यांचा समावेश आहे. ‘द मिरांडा ब्रदर्स’मध्ये मीझान जाफरी आणि हर्षवर्धन राणे यांनी भूमिका केल्या, तर ‘विस्फोट’मध्ये रितेश देशमुख आणि फरदीन खान झळकले. या प्रकल्पांतून त्यांनी चित्रपटसृष्टीतील आपले काम सुरू ठेवले होते.

पोस्ट-प्रॉडक्शन आणि साउंड डिझाइनपासून सुरुवात

दिग्दर्शक म्हणून प्रसिद्धी मिळण्यापूर्वी संजय गुप्ता यांनी चित्रपटांच्या पोस्ट-प्रॉडक्शन आणि साउंड डिझाइन क्षेत्रात काम केले होते. चित्रपटाच्या अंतिम सादरीकरणासाठी आवश्यक असलेल्या तांत्रिक प्रक्रियांचा त्यांना सुरुवातीपासून अनुभव मिळाला. पुढे दिग्दर्शन करताना दृश्यरचना, ध्वनी आणि ॲक्शनच्या सादरीकरणाला त्यांनी दिलेल्या महत्त्वामागे या अनुभवाचा वाटा असावा, असा अंदाज बांधता येतो.

त्यांनी दिग्दर्शक पंकज पराशर यांच्यासोबतही काम केले होते. ‘करमचंद’ ही दूरचित्रवाणी मालिका आणि ‘जलवा’ हा चित्रपट अशा प्रकल्पांशी त्यांचा सुरुवातीच्या काळात संबंध आला. या अनुभवांनंतर त्यांनी स्वत:ची दिग्दर्शनशैली विकसित केली आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीत स्वतंत्र स्थान निर्माण केले.

स्टायलिश ॲक्शन ही त्यांची ओळख

संजय गुप्ता यांच्या चित्रपटांमध्ये वेगवान घटनाक्रम, ॲक्शनप्रधान दृश्ये, गुन्हेगारीविश्व आणि शहरी वातावरण यांचा वारंवार वापर दिसून येतो. त्यांच्या कथांमध्ये संघर्ष, सूड, गुन्हेगारी टोळ्या आणि गुंतागुंतीच्या व्यक्तिरेखा यांना महत्त्व दिले जात असे. पारंपरिक कथनशैलीपेक्षा दृश्यात्मक परिणामांवर भर देणारी त्यांची मांडणी ही त्यांच्या चित्रपटांची ओळख बनली.

त्यांच्या चित्रपटांचा प्रवास पाहिला, तर एका बाजूला ‘कांटे’ आणि ‘शूटआउट ॲट लोखंडवाला’सारखे गुन्हेगारीपट, तर दुसऱ्या बाजूला ‘जज्बा’ आणि ‘काबिल’सारखे वेगळ्या भावनिक पार्श्वभूमीचे चित्रपट दिसतात. या विविधतेतून त्यांनी व्यावसायिक हिंदी सिनेमाच्या चौकटीत वेगवेगळे प्रयोग करण्याचा प्रयत्न केला.

बॉलिवूडमधील एका वेगळ्या कारकिर्दीचा शेवट

संजय गुप्ता यांची कारकीर्द अनेक दशकांमध्ये विस्तारली. पोस्ट-प्रॉडक्शनमधील सुरुवातीच्या कामापासून दिग्दर्शन आणि चित्रपट निर्मितीपर्यंत त्यांनी विविध जबाबदाऱ्या सांभाळल्या. संजय दत्तसोबतचे चित्रपट, वास्तवातील घटनांवर आधारित गुन्हेगारीपट आणि शैलीदार ॲक्शन यांमुळे त्यांचे नाव हिंदी चित्रपटसृष्टीत परिचित झाले.

त्यांच्या निधनाच्या वृत्ताने त्यांच्या चित्रपटांचा आणि कारकिर्दीचा पुन्हा एकदा उल्लेख होत आहे. मात्र, त्यांच्या निधनाशी संबंधित घटनेची संपूर्ण परिस्थिती अद्याप स्पष्ट झालेली नाही. त्यामुळे या घटनेविषयी अधिकृत माहिती समोर येणे महत्त्वाचे ठरेल.

चित्रपटसृष्टीत अनेक दिग्दर्शक येतात आणि जातात, पण आपल्या विशिष्ट शैलीमुळे वेगळी ओळख निर्माण करणारे दिग्दर्शक प्रेक्षकांच्या स्मरणात राहतात. ‘कांटे’पासून ‘शूटआउट ॲट लोखंडवाला’पर्यंतचा संजय गुप्ता यांचा चित्रपटप्रवास त्यांच्या कारकिर्दीची ठळक ओळख ठरला.

Read About: Shraddha Kapoor Eetha Trailer – ‘नाचता नाचता मरेन, पण इतिहास घडवून जाईन’
E-Paper: Punyanagari E-Paper