UPI transaction charges after Diwali 2026 : UPI पेमेंटवर शुल्क लागू होण्यास दिवाळीनंतर मुहूर्त!

UPI Payment Charges : २००० रूपयांपेक्षा जास्त व्यवहारांबाबत NPCI चा निर्णय

नवी दिल्ली : UPI transaction charges after Diwali : युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस (UPI) द्वारे होणाऱ्या काही व्यापारी व्यवहारांवर मर्चंट डिस्काउंट रेट (MDR) शुल्क लागू करण्याचा निर्णय दिवाळीनंतर अंमलात आणला जाणार आहे. नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) ने मंगळवारी, १३ ऑक्टोबर रोजी यासंदर्भात माहिती दिली. शुल्क लागू करण्याची नेमकी तारीख स्वतंत्रपणे जाहीर करण्यात येणार असल्याचेही NPCI ने स्पष्ट केले आहे.

सणासुदीच्या काळात व्यापारी आणि ग्राहकांना संभाव्य अडचणींचा सामना करावा लागू नये, यासाठी हा निर्णय पुढे ढकलण्यात आला आहे. यापूर्वी हे शुल्क १५ ऑक्टोबरपासून लागू होण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली होती.

२,००० पेक्षा जास्त व्यवहारांवर ०.४ टक्के शुल्क?

प्रस्तावित व्यवस्थेनुसार, निवडक व्यक्ती-ते-व्यापारी UPI व्यवहारांवर ०.४ टक्के मर्चंट डिस्काउंट रेट लागू करण्याची तरतूद आहे. यामध्ये २,००० रूपयांपेक्षा जास्त रकमेच्या काही व्यवहारांचा समावेश असल्याचे सांगितले जात आहे.
उदाहरणार्थ, या दराने १०,००० च्या पात्र व्यवहारावर ४० शुल्क आकारले जाऊ शकते. मात्र, हे शुल्क सर्व UPI व्यवहारांवर लागू होणार नसून निवडक व्यापारी व्यवहारांसाठी प्रस्तावित आहे. कोणत्या व्यवहारांना हे शुल्क लागू होईल, याबाबत अधिकृत तपशील स्पष्ट झालेला नाही.

व्यापारी संघटनांकडून शुल्काला विरोध?

प्रस्तावित शुल्काच्या अंमलबजावणीबाबत व्यापारी संघटना, फिनटेक कंपन्या आणि पेमेंट सेवा पुरवणाऱ्या कंपन्यांनी चिंता व्यक्त केल्याच्या बातम्या यापूर्वी समोर आल्या आहेत. शुल्क कोणत्या व्यवहारांवर लागू होणार, विविध व्यापारी वर्गांसाठी वेगवेगळे दर असणार का आणि त्याचा ग्राहकांवर काय परिणाम होणार, याबाबत संभ्रम असल्याचे सांगितले जात होते. या पार्श्वभूमीवर शुल्क लागू करण्याची तारीख पुढे ढकलण्याचा विचार सुरू होता. काही बातम्यात ही अंमलबजावणी जानेवारी २०२७ पर्यंत लांबणीवर पडण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली होती. मात्र, NPCI च्या १३ ऑक्टोबरच्या निवेदनानुसार, निवडक व्यापारी व्यवहारांवरील MDR शुल्क दिवाळीनंतर लागू केले जाणार आहे.

MDR शुल्क म्हणजे काय?

मर्चंट डिस्काउंट रेट म्हणजे डिजिटल पेमेंट स्वीकारण्यासाठी व्यापाऱ्यांना पेमेंट सेवा पुरवणाऱ्या संस्थेला द्यावे लागणारे शुल्क. हे शुल्क लागू असलेल्या व्यवस्थेनुसार व्यापाऱ्यांचा डिजिटल पेमेंट स्वीकारण्याचा खर्च वाढू शकतो. सध्या UPI चा वापर किराणा दुकाने, हॉटेल्स, मॉल्स, ऑनलाइन खरेदी आणि इतर व्यावसायिक व्यवहारांसाठी मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. त्यामुळे या शुल्काची अंमलबजावणी कशी होणार, याकडे व्यापारी आणि ग्राहकांचे लक्ष लागले आहे.

दिवाळीनंतर नेमकी कोणती तारीख?

दिवाळी हा किरकोळ विक्रेते आणि ऑनलाइन व्यापाऱ्यांसाठी महत्त्वाचा खरेदीचा हंगाम असतो. या काळात इलेक्ट्रॉनिक्स, कपडे, प्रवास आणि इतर वस्तूंच्या खरेदीत वाढ होते. त्यामुळे या काळात शुल्क लागू केल्यास व्यवहारांबाबत संभ्रम निर्माण होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन अंमलबजावणी पुढे ढकलण्यात आल्याचे NPCI ने स्पष्ट केले आहे. मात्र, शुल्क लागू होण्याची नेमकी तारीख अद्याप जाहीर करण्यात आलेली नाही. तसेच कोणत्या व्यवहारांवर शुल्क आकारले जाईल आणि त्यासंबंधीचे अंतिम नियम काय असतील, याबाबत अधिकृत अधिसूचनेची प्रतीक्षा आहे.

सध्या उपलब्ध माहितीनुसार, निवडक व्यापारी UPI व्यवहारांवरील MDR शुल्क दिवाळीनंतर लागू होणार आहे. याचा अर्थ सर्वसामान्य व्यक्तींनी केलेल्या प्रत्येक UPI पेमेंटवर शुल्क आकारले जाणार आहे, असा होत नाही.

Read About : UPI Payment New Rules : यूपीआयने पेट्रोल-डिझेल भरता? 15 ऑक्टोबरनंतर बदलू शकते पेमेंटची पद्धत
E-Paper: Punyanagari E-Paper