Why Are There Mirrors in Elevators : लिफ्टमध्ये आरसा कशासाठी असतो

लिफ्टचा वेग न वाढवताही प्रवास जलद झाल्याचा अनुभव; आरशामुळे प्रवाशांचे लक्ष दुसरीकडे वळवण्याची कल्पना

मुंबई : Why Are There Mirrors in Elevators उंच इमारती, मॉल किंवा कार्यालयांमध्ये जाण्यासाठी आपण लिफ्टचा वापर करतो. लिफ्टमध्ये पंखा, हँडल, आरसा, काही ठिकाणी संगीत आणि इतर सुविधाही असतात. लिफ्टमधील आरशात अनेक जण स्वतःचा चेहरा पाहतात, केस नीट करतात किंवा आपला पेहराव तपासतात. पण लिफ्टमध्ये आरसा लावण्यामागे केवळ सजावटीचा उद्देश नसून त्यामागे एक रंजक मानसशास्त्रीय कारणही आहे.

लिफ्टचा प्रवास संथ वाटण्यामागचे कारण काय?

पूर्वीच्या काळात लिफ्टचा वेग तुलनेने कमी असल्याने प्रवाशांना वरच्या किंवा खालच्या मजल्यावर पोहोचण्यासाठी अधिक वेळ लागतो, असे वाटत असे. काही प्रवाशांना लिफ्टमधील बंदिस्त जागेमुळे अस्वस्थताही जाणवत असे. अशा वेळी लिफ्टचा वेग वाढवणे हा एक पर्याय होता; मात्र त्यासाठी तांत्रिक बदल आणि खर्च आवश्यक ठरू शकत होता.

यावर वेगळा उपाय शोधताना लिफ्टमधील प्रवाशांच्या अनुभवाचा विचार करण्यात आला. प्रवासाचा प्रत्यक्ष वेळ कमी करण्याऐवजी तो कमी वेळाचा वाटावा, यासाठी काय करता येईल, हा महत्त्वाचा प्रश्न होता.

आरसा लावण्याची कल्पना कशी उपयोगी ठरली?

लिफ्टमध्ये उभे असताना प्रवाशांकडे करण्यासारखे फारसे काही नसते. ते लिफ्टच्या भिंतींकडे पाहतात, मजल्यांचे आकडे बदलताना पाहतात किंवा लिफ्ट किती वेळ घेईल याचा विचार करतात. काहींना बंदिस्त जागेत अस्वस्थताही जाणवू शकते.

अशा वेळी लिफ्टमध्ये आरसा लावल्यास प्रवाशांचे लक्ष स्वतःकडे वळू शकते. ते केस नीट करू शकतात, चेहरा पाहू शकतात किंवा कपडे व्यवस्थित आहेत का, हे तपासू शकतात. त्यामुळे लिफ्टमध्ये थांबण्याचा वेळ केवळ वाट पाहण्यात जात नाही, तर प्रवासी दुसऱ्या गोष्टीत गुंततात.

लिफ्टचा वेग न बदलताही प्रवास जलद वाटू शकतो!

या कल्पनेमागील मुख्य तत्त्व म्हणजे मानसशास्त्र आणि लक्ष विचलित करण्याची प्रक्रिया. एखाद्या कामात किंवा कृतीत लक्ष गुंतलेले असेल, तर वेळेचा अनुभव बदलू शकतो. त्यामुळे आरशामुळे प्रवाशांना लिफ्टचा प्रवास कमी कंटाळवाणा वाटू शकतो.

या संदर्भात सांगितल्या जाणाऱ्या उदाहरणानुसार, आरसे बसवल्यानंतर प्रवाशांना लिफ्टचा वेग योग्य वाटत असल्याचे आढळले. मात्र, या सर्वेक्षणाचा मूळ स्रोत आणि त्यातील आकडेवारी स्वतंत्रपणे पडताळलेली नसल्याने हा निष्कर्ष सर्व लिफ्टसाठी लागू होतो, असे निश्चितपणे म्हणता येत नाही.

आरशाचा उपयोग केवळ सजावटीसाठी नाही

लिफ्टमधील आरसा प्रवाशांना स्वतःकडे पाहण्याची सुविधा देतो. काही परिस्थितींमध्ये तो बंदिस्त जागेची भावना कमी करण्यासही मदत करू शकतो. त्यामुळे लिफ्टच्या रचनेत आरशाचा वापर हा केवळ सौंदर्यवाढीसाठी नसून प्रवाशांचा अनुभव अधिक आरामदायी करण्याचाही एक मार्ग ठरू शकतो.

थोडक्यात, लिफ्टमधील आरसा पाहून आपल्याला स्वतःचा चेहरा तपासण्याची सुविधा आठवते; पण त्यामागे प्रवासाचा अनुभव अधिक सुखकर करण्याची कल्पनाही असू शकते.

Read About : Why Naval Ships Are Grey : सैन्यांच्या जहाजांसाठी राखाडी रंग महत्वाचा
E-Paper: Punyanagari E-Paper