Social Media Ban for Children : मुलांच्या सोशल मीडिया वापरावर बंदी नको? तज्ज्ञांनी सुचवले पर्याय

मानसिक आरोग्यासाठी सोशल मीडियावर संपूर्ण बंदीऐवजी डिजिटल सुरक्षितता वाढवणे, व्यसनकारक अल्गोरिदमवर नियंत्रण ठेवण्याचा सल्ला

पिट्सबर्ग : Social Media Ban for Children – मुलांच्या मानसिक आरोग्याच्या संरक्षणासाठी सोशल मीडियावर बंदी घालणे हा प्रभावी उपाय ठरेलच असे नाही, असे मत कार्नेगी मेलॉन विद्यापीठाचे संशोधक ॲरी लाइटमन यांनी व्यक्त केले आहे. ‘द कन्व्हर्सेशन’मध्ये प्रकाशित लेखानुसार, जगभरातील २० हून अधिक देश अल्पवयीनांच्या सोशल मीडिया वापरावर निर्बंध घालण्याचा विचार करत आहेत. मात्र, बंदीऐवजी डिजिटल सुरक्षितता वाढवण्यावर भर देण्याची गरज असल्याचे संशोधकांचे म्हणणे आहे.

सोशल मीडियामुळे झोपेचा अभाव, एकाग्रतेत घट, एकटेपणा, व्यसनाधीनता आणि इतरांशी तुलना करण्याची प्रवृत्ती वाढू शकते. २०२१ मधील जागतिक अंदाजानुसार, २०.५ टक्के तरुणांमध्ये चिंतेची लक्षणे, तर २५.२ टक्के तरुणांमध्ये नैराश्याची लक्षणे आढळली होती. मात्र, कोविड महामारी, सामाजिक बदल आणि मानसिक आरोग्याविषयी वाढलेली जागरूकता यांचाही या परिस्थितीवर परिणाम झाला आहे.

ऑस्ट्रेलियातील बंदीला मुलांची बगल

ऑस्ट्रेलियाने डिसेंबर २०२५ पासून १६ वर्षांखालील मुलांसाठी सोशल मीडिया वापरावर बंदी लागू केली. तरीही बनावट ओळखपत्रे, बदललेली छायाचित्रे आणि व्हीपीएनच्या माध्यमातून अनेक मुले प्लॅटफॉर्म वापरत असल्याचे वृत्त आहे. वय पडताळणीसाठी संवेदनशील माहिती गोळा केल्यामुळे गोपनीयतेचे प्रश्नही निर्माण होत आहेत. संपूर्ण बंदीमुळे मुले अधिक धोकादायक ऑनलाइन व्यासपीठांकडे वळण्याची शक्यताही व्यक्त केली जात आहे.

बंदीऐवजी सुरक्षिततेवर भर द्या

संशोधकांच्या मते, सोशल मीडियामुळे मित्रांशी संपर्क, समान आवडीच्या समुदायांशी जोडले जाणे आणि स्वत:चे विचार व्यक्त करणे शक्य होते. त्यामुळे प्लॅटफॉर्मवर गोपनीयता आणि सुरक्षिततेची सर्वोच्च सेटिंग सुरुवातीपासून लागू करणे, व्यसन वाढवणाऱ्या अल्गोरिदमवर नियंत्रण ठेवणे आणि डिजिटल साक्षरता वाढवणे आवश्यक आहे.

पालक आणि सरकारची भूमिका महत्त्वाची

मुलांच्या स्क्रीन टाइमवर संतुलित मर्यादा, पालकांचे निरीक्षण आणि गरजेनुसार परवडणारी मानसिक आरोग्यसेवा उपलब्ध करून देणे महत्त्वाचे ठरते. ऑनलाइन सुरक्षिततेसंबंधी धोरणे ठरवताना मुलांचे मतही विचारात घ्यावे, अशी शिफारस संयुक्त राष्ट्रांनी केली आहे.

Read About : Cancer-fighting stem cells : कर्करोगाविरुद्ध लढणाऱ्या बीज पेशींचा नYoung-Onset Cancer : तरुणांमध्ये कर्करोगाचे प्रमाण वाढतेय; शास्त्रज्ञांसमोर नवे कोडे

E-Paper: Punyanagari E-Paper