जर्मनीतील संशोधकांची अभूतपूर्व कामगिरी; अत्यंत कमी कालावधीचे आणि प्रचंड तीव्रतेचे क्ष-किरण लोट तयार, अणू-रेणूंमधील इलेक्ट्रॉनच्या हालचालींच्या अभ्यासाला मिळणार गती
हॅम्बर्ग (जर्मनी): 300 Attosecond X-Ray Pulses वैज्ञानिक जगतात एक अभूतपूर्व कामगिरी करत संशोधकांनी युरोपियन एक्सएफईएल या अत्याधुनिक यंत्रणेच्या साहाय्याने आतापर्यंतचे सर्वात तीव्र आणि अतिसूक्ष्म क्ष-किरण लोट तयार केले आहेत. हे क्ष-किरण लोट अवघ्या ३०० ॲटोसेकंद (एक ॲटोसेकंद म्हणजे सेकंदाचा अब्जावा अब्ज भाग) एवढ्या कमी वेळेपुरतेच टिकणारे होते. या शोधामुळे अणू आणि रेणूंच्या अंतर्गत भागातील इलेक्ट्रॉनच्या हालचालींचा अभ्यास करणे सुलभ होणार आहे.
केसापेक्षा १ लाख पट सूक्ष्म केंद्रबिंदू
नेहमीच्या प्रयोगांमध्ये क्ष-किरण ज्या पदार्थावर टाकले जातात, त्याचे गुणधर्म बदलतात. त्यामुळे शास्त्रज्ञांना मूळ पदार्थाची अचूक माहिती मिळवणे कठीण जात असे. यावर मात करण्यासाठी संशोधकांनी जपानहून आणलेल्या प्रगत एकेबी ऑप्टिकल प्रणालीचा वापर केला. या प्रणालीच्या अत्यंत अचूक आरशांनी क्ष-किरणांना माणसाच्या एका केसाच्या जाडीपेक्षा तब्बल १ लाख पट लहान असलेल्या अवघ्या १८०.३३० नॅनोमीटरच्या जागेवर केंद्रित केले.
तीव्रतेचा जागतिक विक्रम
कमी वेळेत एवढ्या लहान जागेवर प्रचंड ऊर्जा केंद्रित केल्यामुळे या लोटांची सर्वोच्च तीव्रता प्रति चौरस सेंटीमीटर १०ध्त् वॅट्सपेक्षा जास्त मोजली गेली आहे. टोकियो विद्यापीठाचे शास्त्रज्ञ इचिरो इनोउए यांच्या मते, कठीण क्ष-किरणांच्या इतिहासातील तीव्रता आणि फ्लूएन्सचा हा एक जागतिक विक्रम आहे.
तांब्याच्या अणूंनी वाढवले संकेत
या विक्रमी तीव्रतेची खात्री करण्यासाठी शास्त्रज्ञांनी हे लोट तांब्याच्या अत्यंत पातळ फॉइलवर टाकले. त्यावेळी तांब्याच्या अणूंच्या आतील कवचांमधून इलेक्ट्रॉन बाहेर फेकले गेले. यामुळे एका विशिष्ट मर्यादेनंतर नेहमीप्रमाणे सर्व दिशांना प्रकाश न पसरता, तो एकाच सरळ रेषेत केंद्रित होऊन बाहेर पडू लागला.
Read About : AI agents cybersecurity India Confidential Data Breach – ते आले, ते घुसले अन् गोपनीय माहिती वाचून गेले
E-Paper : Punyanagari E-Paper
Comments
Comments will appear here.
Comments are submitted for administrator moderation before appearing publicly.