Space Zone India Rocket Test : हवेतच रॉकेट इंजिन पुन्हा सुरू; भारताची मोठी झेप!

चेन्नईजवळ ‘मिशन RHUMI 2026’ अंतर्गत RR-1 रॉकेटची चाचणी; ९ सेकंद इंजिन सुरू, ३ सेकंद बंद आणि त्यानंतर हवेतच ५ सेकंदांसाठी पुन्हा प्रज्वलन

चेन्नई : Space Zone India Rocket Test भारतातील खासगी अंतराळ संशोधन क्षेत्रात एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि ऐतिहासिक टप्पा पार पडला आहे. चेन्नईस्थित ‘स्पेस झोन इंडिया प्रायव्हेट लिमिटेड’ या एरोस्पेस कंपनीने ‘मिशन ऱ्हूमी ट्विन २०२६’ (आरएचयूएमआय २०२६) अंतर्गत ‘आरआर-१’ (ऱ्हूमी रिस्टार्ट रॉकेट) च्या माध्यमातून उड्डाणादरम्यान रॉकेट इंजिन बंद करून हवेतच पुन्हा सुरू करण्याची यशस्वी चाचणी घेतली आहे. चेन्नईजवळील तिरुविदंथाई किनारपट्टीवरून १० ऑक्टोबर रोजी हे प्रक्षेपण पार पडले.
स्वदेशी बनावटीच्या ‘हायब्रिड प्रोपल्शन’ (स्रोतांचे संकरित तंत्रज्ञान) प्रणालीचा वापर करून केलेली ही चाचणी भविष्यातील पुनर्वापरयोग्य रॉकेट्स, उपग्रह प्रक्षेपण आणि संरक्षण क्षेत्रातील प्रगत संशोधनासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे.

कसे पार पडले हे ऐतिहासिक उड्डाण?

प्रक्षेपणादरम्यान रॉकेट इंजिनने एकूण १७ सेकंदांच्या कालावधीत अचूक कामगिरी बजावली:

• पहिली पायरी (९ सेकंद): रॉकेटने उड्डाण केल्यानंतर सुरुवातीचे ९ सेकंद इंजिन धगधगत होते आणि त्याने रॉकेटला गती दिली.
• इंजिन बंद (३ सेकंद): नवव्या सेकंदाला इंजिनचे ऑक्सिडायझर रोखून ते जाणीवपूर्वक ३ सेकंदांसाठी बंद करण्यात आले. या काळात रॉकेट कोणत्याही इंजिन ऊर्जेशिवाय हवेत तरंगत पुढे गेले.
• पुन्हा प्रज्वलन (५ सेकंद) : बाराव्या सेकंदाला हवेतच इंजिन पुन्हा प्रज्वलित करण्यात आले आणि पुढील ५ सेकंद ते यशस्वीरीत्या चालले.

एकूण १४ सेकंदांची इंजिन कार्यक्षमता आणि ३ सेकंदांचा खंड असा हा १७ सेकंदांचा प्रयोग पूर्णपणे यशस्वी झाला.

या तंत्रज्ञानाचे महत्त्व व फायदे

• १. इंधनाची बचत आणि कमी खर्च: उड्डाणाच्या संपूर्ण प्रवासात सतत इंजिन चालू ठेवण्याऐवजी गरजेनुसार ते चालू-बंद केल्यास इंधनाची मोठी बचत होते. यामुळे उपग्रह प्रक्षेपणाचा खर्च लक्षणीयरीत्या कमी होऊ शकतो.
• २. पुनर्वापरयोग्य रॉकेट्स : रॉकेट पुन्हा जमिनीवर किंवा समुद्रातील प्लॅटफॉर्मवर सुरक्षित उतरवण्यासाठी आणि त्याचा पुनर्वापर करण्यासाठी हवेत इंजिन पुन्हा सुरू होण्याचे तंत्रज्ञान अतिशय आवश्यक असते.
• ३. संरक्षण क्षेत्रासाठी उपयुक्त: हे तंत्रज्ञान वेगवेगळ्या टप्प्यांवर रॉकेटची गती आणि दिशा नियंत्रित करण्यास मदत करते, ज्याचा उपयोग प्रगत एरोस्पेस आणि संरक्षण संशोधनात होऊ शकतो.

दिग्गजांची उपस्थिती

या ऐतिहासिक क्षणाचे साक्षीदार होण्यासाठी तमिळनाडूचे राज्यपाल थिरू राजेंद्र विश्वनाथ आर्लेकर, ‘इस्रो’चे माजी संचालक पद्मश्री डॉ. मय्यिलस्वामी अण्णादुराई आणि ‘डीआरडीओ’चे माजी अध्यक्ष डॉ. जी. सतीश रेड्डी उपस्थित होते. ‘स्पेस झोन इंडिया’चे संस्थापक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी (सीईओ) आनंद मेगलिंगम यांनी या मोहिमेचे नेतृत्व केले. या प्रयोगात अनेक शाळा-कॉलेजच्या विद्यार्थ्यांनी सहभाग घेतला, ज्यामुळे त्यांना अंतराळ तंत्रज्ञानाचा प्रत्यक्ष अनुभव घेता आला. ‘द ग्लोबल हेल्प इंटरनॅशनल’ आणि ‘द मार्टिन ग्रुप’ यांनी या मोहिमेला पाठबळ दिले.

पुढील योजना आणि गुंतवणूक

हवेतील इंजिन पुन्हा सुरू करण्याचे हे यशस्वी प्रात्यक्षिक दाखवल्यानंतर, ‘स्पेस झोन इंडिया’ आता आपल्या तंत्रज्ञानाचा विस्तार करण्यासाठी आणि मोठे हायब्रिड रॉकेट तयार करण्यासाठी गुंतवणूकदारांशी चर्चा सुरू करणार आहे. भविष्यात कमर्शियल लाँच मार्केटमध्ये आपली मजबूत पकड निर्माण करण्याचा कंपनीचा मानस आहे.

Read About: Smart Shoes Technology : पावलांच्या ऊर्जेवर चालणारे स्मार्ट शूज विकसित; पार्किन्सन्स, पडण्याचा धोका ओळखण्यास मदत
E-Paper: Punyanagari E-Paper