Cheap Fish Costly Diseases Health Risks – शंभर रुपयांचा मासा… लाखोचे आजार!

मांगूर माशाचे धक्कादायक सत्य!

पुणे : Cheap Fish Costly Diseases Health Risks – तुम्ही बाजारात गेल्यावर कधी १०० किंवा १२० रुपये किलो दराने मिळणारा मोठा मासा पाहिला आहे का? कमी किमतीत भरपूर मासे मिळतात, या विचाराने आपण तो आनंदाने घरी आणतो. मात्र, थांबा! हा मासा तुमच्या कुटुंबाच्या आरोग्यासाठी ‘स्लो पॉयझन’ म्हणजेच संथ विष ठरू शकतो.

गेल्या काही दिवसांत नागपूर, सोलापूर, नाशिक, सिन्नर आणि अहिल्यानगर अशा महाराष्ट्रातील अनेक भागांत पोलिसांनी आणि मत्स्य विभागाने मोठ्या कारवाया केल्या आहेत. नागपुरात तर तब्बल ३६ ते ७४ टन मासे जप्त करून जमिनीत गाडून नष्ट करण्यात आले. हा मासा म्हणजे दुसरा-तिसरा कोणी नसून ‘थाई मांगूर’ आहे. राष्ट्रीय हरित लवादाने (NGT) या माशाच्या पालनावर भारतात पूर्णपणे बंदी घातली आहे. तरीही या माशाची चोरून विक्री का केली जाते? हा मासा खाणे आरोग्यासाठी इतके धोकादायक का मानले जाते? चला, या रिपोर्टमधून जाणून घेऊया यामागचे संपूर्ण वास्तव!

मांगूर माशाचे पालन नेमके कुठे आणि कसे केले जाते?

कायदेशीर बंदी असल्यामुळे या माशाचे पालन अनेक ठिकाणी चोरून केले जाते. नदी किंवा स्वच्छ तलावांमध्ये नव्हे, तर शहरे आणि गावांच्या बाहेर असलेल्या अत्यंत घाणेरड्या, दलदलीच्या आणि ऑक्सिजनचे प्रमाण कमी असलेल्या गढूळ पाण्यात हा मासा वाढवला जातो.

हा मासा मांसाहारी आणि अत्यंत आक्रमक असतो. त्याला नेमके काय खायला दिले जाते, माहिती आहे का? कुजलेले मांस, मृत जनावरांचे अवशेष, पोल्ट्री फार्ममधील कचरा आणि गटारांमधील घाण यांसारख्या गोष्टी त्याचे खाद्य बनतात. अत्यंत दूषित वातावरणात वाढत असल्यामुळे या माशाच्या शरीरात हानिकारक जीवाणू, जड धातू आणि विषारी घटक जमा होण्याची शक्यता असते.

इतर माशांच्या तुलनेत मांगूर इतका स्वस्त का?

आता प्रश्न असा पडतो की, इतर माशांच्या तुलनेत हा मासा इतक्या कमी किमतीत का मिळतो? तसेच गोरगरीब आणि मध्यमवर्गीय नागरिकांना तो सहज परवडतो तरी कसा? यामागे तीन प्रमुख कारणे आहेत.

१. जलद वाढ : हा मासा अत्यंत वेगाने वाढतो. इतर माशांना पूर्ण वाढ होण्यासाठी साधारण वर्षभराचा कालावधी लागू शकतो, तर मांगूर काही महिन्यांतच २ ते ३ किलो वजनाचा होऊ शकतो.

२. कमी खर्च : या माशाच्या खाद्यावर फारसा खर्च करावा लागत नाही. हॉटेलमधील कचरा किंवा कुजलेले मांस यांसारख्या गोष्टी त्याचे मुख्य खाद्य म्हणून वापरल्या जातात.

३. प्रतिकूल वातावरणात जिवंत राहण्याची क्षमता : हा मासा पाण्याबाहेर ओल्या जमिनीवरही काही काळ जिवंत राहू शकतो. खराब पाण्यातही तो सहज मरत नाही. त्यामुळे वाहतुकीदरम्यान माशांचे नुकसान कमी होते.

या सर्व कारणांमुळे हा मासा बाजारात केवळ १०० ते १५० रुपये किलो दराने सहज उपलब्ध होतो. दुसरीकडे, इतर चांगल्या दर्जाच्या माशांचे दर ३०० ते ६०० रुपये किलोपर्यंत असतात. याच स्वस्त किमतीला भुलून गरीब आणि मध्यमवर्गीय नागरिक मोठ्या प्रमाणात या माशाची खरेदी करतात.

मांगूर मासा खाल्ल्याने आरोग्यावर काय परिणाम होऊ शकतात?

दूषित वातावरणात वाढवलेल्या माशांचे सेवन आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकते. तज्ज्ञांच्या मते, अशा माशांमधील दूषित घटक आणि रोगकारक जीवाणूंमुळे शरीरावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता असते. त्यातील काही संभाव्य धोके पुढीलप्रमाणे आहेत.

१. कॅन्सरचा धोका : दूषित कचरा आणि रसायनांच्या संपर्कामुळे माशांच्या शरीरात काही हानिकारक घटक जमा होऊ शकतात. विशिष्ट विषारी आणि कर्करोगकारक घटकांचा दीर्घकाळ संपर्क आरोग्यासाठी घातक ठरू शकतो.

२. पोटाचे विकार आणि संसर्ग : दूषित पाण्यात वाढलेल्या माशांमध्ये हानिकारक जंतू असण्याची शक्यता असते. अशा माशांचे सेवन केल्यास फूड पॉयझनिंग, उलट्या, जुलाब आणि पोटाचे विविध विकार होऊ शकतात.

३. मधुमेह आणि हृदयविकार : दूषित घटकांचा शरीरावर होणारा परिणाम चिंतेचा विषय आहे. मात्र, मांगूर मासा खाल्ल्याने थेट मधुमेह किंवा हृदयविकार होतो, याबाबत ठोस वैज्ञानिक पुराव्यांची आवश्यकता आहे.

४. त्वचारोग : दूषित पाण्यातील जड धातू आणि इतर विषारी घटक शरीरात जमा होण्याची शक्यता असते. अशा घटकांच्या संपर्कामुळे खाज सुटणे, पुरळ येणे आणि त्वचेशी संबंधित समस्या उद्भवू शकतात.

महाराष्ट्रात मांगूर माशांविरोधात प्रशासनाची कारवाई

महाराष्ट्रात गेल्या काही महिन्यांत मत्स्य विभाग आणि पोलिसांनी या बेकायदेशीर व्यवसायाविरोधात कठोर पावले उचलली आहेत.

• नागपूर : चिचोली आणि पारशिवनी परिसरातील तब्बल ११ तलावांवर धाड टाकून ३६ ते ७४ टन थाई मांगूर मासे नष्ट करण्यात आले.
• नाशिक आणि सिन्नर : पुणे आणि इतर राज्यांतून होणारी मांगूर माशांची अवैध वाहतूक करणारे ट्रक पोलिसांनी पकडून मासे जप्त केले.
• सोलापूर आणि मुंबई : उजनी धरण परिसरात तसेच मुंबईतील भिवंडीच्या बाजारांमध्ये छुप्या पद्धतीने सुरू असलेली उत्पादन आणि विक्री केंद्रे उद्ध्वस्त करण्यात आली.
• कारवाईची पद्धत : प्रशासनाने गुगल मॅपिंग आणि डमी ग्राहकांच्या माध्यमातून या बेकायदेशीर व्यवसायात सहभागी असलेल्या टोळ्यांचा पर्दाफाश केला.

दोन पैसे वाचवण्याच्या नादात आरोग्याशी खेळ नको!

मित्रांनो, निसर्गाचा नियम आहे, आपण निसर्गाला जे देतो, तेच आपल्याकडे परत येते. घाण आणि कचरा खाऊन वाढवलेला मासा आपल्या शरीराला पोषण देईलच, असे नाही. उलट, दूषित वातावरणात वाढलेल्या माशांचे सेवन आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकते.

हा मासा केवळ मानवी आरोग्यासाठीच चिंतेचा विषय नाही, तर तो स्थानिक माशांना खाऊन जलपरिसंस्थेचा समतोलही बिघडवू शकतो. त्यामुळे दोन पैसे वाचवण्याच्या नादात स्वतःच्या आणि आपल्या मुलांच्या आरोग्याशी खेळ करू नका.

जर कोणी तुम्हाला स्वस्तात मांगूर मासा विकत असेल, तर त्याची खात्रीशीर माहिती घ्या आणि बेकायदेशीर विक्रीला स्पष्टपणे नकार द्या.

लक्षात ठेवा, स्वस्त अन्न आरोग्यासाठी महाग पडू शकते!

निरोगी राहा, सतर्क राहा!

Read About : चारा छावण्यांमध्ये बायोमेट्रिक हजेरी, सीसीटीव्ही बंधनकारक
E-Paper : Punyanagari E-Paper